صبح آفرینش روز دوشنبه (۱۴۰۵/۶/۲) با حضور عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، و معاونان او در مجمع کارآفرینان ایران برگزار شد. عباس مرادپور، معاون تنظیمگری و نظارت، وحید ماجد، معاون سیاستگذاری پولی، مهدی گودرزی، معاون ارزی و هومنرضا مدنی شاهرودی، مدیرکل حوزه هیئت عامل نیز در این نشست حضور داشتند.
حمیدرضا غزنوی، دبیرکل مجمع کارآفرینان ایران، ضمن خوشامدگویی گفت: «شرایط اقتصادی کشور به همکاری دولت و بخش خصوصی نیاز دارد.» او پیشنهاد کرد گزارش بخش خصوصی و وضعیت تجارت کشور به رئیس کل بانک مرکزی ارائه شود.
همتی در پاسخ گفت: «ما در خدمتیم. صحبت با شما قوت قلبی برای ماست.»
در ادامه، علی جهانشاهی، مدیر اداره توسعه کسبوکار مجمع کارآفرینان ایران، گزارشی درباره آمار ۱۰ ماهه واردات و صادرات کشور ارائه کرد. این گزارش بر اساس آمار گمرک تهیه شده بود.
شرایط فعلی بیشتر به نفع تاجر است
غزنوی پس از ارائه گزارش گفت: «شرایط گمرک، لجستیک و تأمین ارز بیشتر برای تاجر مهیاست و تولیدکننده از این شرایط برخوردار نیست.»
او هشدار داد که ادامه این وضعیت میتواند تولید و اشتغال را کاهش دهد و کشور را با مشکل جدی در حوزه ارز روبهرو کند. به گفته غزنوی، این شرایط همچنین حفظ ارتباط اقتصادی ایران با کشورهای همسایه و کشورهای اطراف را دشوار میکند.
او تأکید کرد باید بهسرعت اقدامی انجام شود تا منابع کشور در اختیار افرادی قرار نگیرد که به دنبال ایجاد ارزش افزوده از مسیر تولید نیستند.
توقف توسعه یک واحد تولیدی با ۳۰ همت سرمایهگذاری
شقاقی، کارآفرین و مدیرعامل شرکت شیریننوین، گفت: «مسئولان را درگیر مسائلی کردهاند که بخشی از آنها از مسئولیتهای اصلی ایشان فاصله دارد.» او گفت به نظر میرسد برخی افراد نمیخواهند توسعه در کشور اتفاق بیفتد.
شقاقی درباره تخصیص ارز نیز گفت: «شفافیت کافی وجود ندارد و مشخص نیست چه میزان ارز تخصیص پیدا کرده است.»
او بهای تمامشده کالاها در ایران را بسیار بالا دانست و خودرو را به عنوان نمونه مطرح کرد. شقاقی گفت: «مردم هزینه کالا را پیشاپیش پرداخت میکنند، اما در سیاستگذاریها فقط درباره ارزان بودن بنزین صحبت میشود.»
او مشکل را در سیاستگذاریها دانست و تأکید کرد بانک مرکزی باید بیشتر روی شرکتهای تولیدی تمرکز کند.
شقاقی همچنین گفت: «در شرایط بحرانی، ادامه تخصیص ارز دولتی راهکار مناسبی نیست و باید به سمت آزادسازی و شفافسازی حرکت کرد.» او ارزش پول ایران را با افغانستان و عراق مقایسه کرد و پیشنهاد داد سهمیه مردم در اختیار خود آنها قرار گیرد.
توقف طرحهای تولیدی به دلیل مشکلات ارزی
انصاری، نماینده هلدینگ فرزانگان فارس نیکو، گفت: «سرمایهگذاری و سرمایهپذیری در ایران پیچیدگی خاصی دارد.» او با اشاره به تأسیس یک واحد تولیدی در مجموعه خود، بار دیگر درباره مشکلات تأمین ارز از محل ارز صادراتی صحبت کرد.
انصاری همچنین به معوقات بانکی اشاره کرد. به گفته او، برخی واحدهای تولیدی به دلیل مشکلات ارزی به بهرهبرداری نمیرسند و همین موضوع آنها را درگیر معوقات بانکی میکند.
او گفت بسیاری از واحدهای تولیدی به دلیل طرحهای ایجادی نمیتوانند فعالیت خود را ادامه دهند. همچنین مسیر مشخصی برای بازپرداخت دیون و تسویه ارزی شرکتها وجود ندارد.
انصاری تأکید کرد پروژههای بزرگ نیز مسیر مشخصی برای دریافت تخصیص ارز و پرداخت دیون خود ندارند.
او با اشاره به شرایط جنگ گفت: «مجموعه ما در طول جنگ حتی یک روز تعطیل نشده است، اما اکنون به دلیل قاعده ذینفع واحد نمیتوانیم فعالیت خود را ادامه دهیم و نیروها را به کار بازگردانیم.» انصاری خواستار بررسی مجدد این قاعده شد.
دوره تولید از ۴۵ روز به ۶ ماه رسیده است
مهری، مدیرعامل شرکت شیمیایی بهداش، درباره سرمایه در گردش گفت: «بنگاهها با مشکلات متعددی روبهرو هستند.»
او یکی از این مشکلات را افزایش دوره تولید دانست. به گفته مهری، این دوره از ۴۵ روز به حدود ۶ ماه رسیده است.
او افزود: «افزایش هزینه حمل نیز فشار زیادی به شرکتها وارد کرده است.» زمان حمل کالا اکنون به چهار ماه یا بیشتر رسیده و بخش قابل توجهی از منابع مالی شرکتها را درگیر کرده است. مهری تورم را عامل دیگری برای تشدید مشکل سرمایه در گردش دانست. او همچنین درباره تکالیف تحمیلشده به بانکها گفت: «این تکالیف فشار زیادی به بانکها وارد کرده است و پیشنهاد کرد منابع بانکها بیشتر به سمت تولید هدایت شود.»
مهری سه پیشنهاد مطرح کرد:
۱. ایجاد خط اعتباری ویژه تولید
۲. افزایش نسبت پرداخت تسهیلات از ۲۰ به ۲۵ درصد سرمایه ثبتی بانکها
۳. افزایش میزان تسهیلات بانکی برای ارز از ۱۳۰ به ۱۹۰ درصد
احرامیان، مدیرعامل فولاد یزد، گفت: «عمق مالی کشور برای توسعه کافی نیست.» او چند پیشنهاد برای تأمین مالی مطرح کرد و خواستار واگذاری این ظرفیتها به بخش خصوصی شد. احرامیان پیشنهاد داد شرکتهای خصوصی تأمین مالی در کنار بانکها فعالیت کنند. او همچنین گفت: «دریافت مجوز این شرکتها دشوار است و باید این روند تسهیل شود.»
کاهش سرمایه ثابت کشور در سالهای اخیر
عزیزیان، کارآفرین و مدیرعامل هلدینگ پتروشیمی پارسیان، گفت: «در چند سال گذشته سرمایهگذاری قابل توجهی در کشور انجام نشده و زیرساختهای کشور فرسوده شدهاند.» او خواستار توجه بیشتر به سرمایه ثابت شد و پس از آن سرمایه در گردش بنگاهها و قاعده ذینفع واحد را مورد توجه قرار داد. عزیزیان نرخ سود ۲۳ درصدی بانکها را محل اشکال دانست و گفت: «بانک مرکزی خود را ضد فساد میداند.» او پیشنهاد کرد بانک مرکزی یک نرخ تنزیلی طراحی کند. او همچنین درباره ابزارهای مالی مورد توصیه بانک مرکزی گفت: «این ابزارها در عمل استفاده نمیشوند و همین موضوع زمان تولید را افزایش میدهد.»
انتقاد از ناهماهنگی در رفع تعهد ارزی
قدس، کارآفرین شرکت دلپذیر، درباره رفع تعهد ارزی صادرکنندگان گفت: «سازمان توسعه تجارت و بانک مرکزی، که دو نهاد مرتبط با این موضوع هستند، دادههای یکسانی ندارند.» او گفت: «بروکراسی، فعالیت تولیدکنندگان و صادرکنندگان را دشوار کرده است و سایتهای مختلف نیز یکپارچه نیستند.»
فرمانده اقتصادی مشخص میخواهیم
کشاورز، کارآفرین و مدیرعامل شرکت کروز، گفت: «دادههای سال ۱۴۰۴ برای سال ۱۴۰۵ کاربرد ندارند.» او گفت پولی وجود ندارد و فرمانده اقتصادی مشخصی نیز وجود ندارد.
کشاورز همچنین به شرایط مناطق آزاد اشاره کرد و گفت: «در وضعیتی که دخل و خرج کشور با هم نمیخواند، نباید منابع ارزی در ساختارهای ملوکالطوایفی مناطق آزاد هدر برود.» او مناطق آزاد را امروزه مفری برای کنار گذاشتن باقیمانده مقررات کشور دانست.
اعتماد به نظام بانکداری
ابویی،کارآفرین و مدیرعامل مجتمع فولاد بافق، درباره مشکلات تعزیراتی و السیهای شرکت خود در بانک مرکزی صحبت کرد. او همچنین گفت: «برخی کالاهای صادراتی به دلیل راهبردهای اشتباه، مسیر صادرات خود را از دست دادهاند و بازارهای آنها نیز از بین رفته است.»
ابویی در پایان این بخش پرسید: «آیا به این نظام بانکداری میشود اعتماد کرد؟»
رضایی، کارآفرین و مدیرعامل آذین خودرو، درباره جامعه قطعهسازی و خودروسازی گفت: «این حوزه بسیار استراتژیک است، اما با مشکلات مالی روبهروست. سود این صنعت ۱۴ماهه و حدود ۱۰ درصد است.»
رضایی اعتبارسنجی بانکها را نیز نامناسب دانست و گفت این وضعیت باعث شده نمره اعتباری شرکتها کاهش پیدا کند.
منزویزاده، کارآفرین و مدیرعامل قالی سلیمان، گفت فعالان اقتصادی اطلاعات کافی درباره شرایط کشور ندارند.
او با اشاره به وضعیت صنعت نساجی گفت این صنعت شرایط دشوارتری نسبت به بسیاری از صنایع دارد. منزویزاده در پایان پرسید: «شما به ما بگویید چه کار کنیم؟»
انصاری، کارآفرین و مدیرعامل شرکت کیسون درباره شرکتهایی صحبت کرد که در عراق به دلیل فعالیت داعش آسیب دیدند. او گفت: «این شرکتها پس از بازگشت به ایران در سرفصل بانک مرکزی قرار گرفتهاند و فعالیت آنها متوقف شده است.» به گفته او، اگر این شرکتها آزاد شوند، میتوانند دوباره فعالیت کنند، اشتغال ایجاد کنند و به مسیر خود ادامه دهند.
عدم یکپارچگی سامانهها
رجالی، کارآفرین مدیر عامل گروه تولیدی صنعتی ظریف مصور، درباره پروژههایی صحبت کرد که سرمایه زیادی برای آنها صرف شده است، اما تعهدات صادراتی و ارزی فعالیت آنها را متوقف کردهاند. او گفت: «برخی شرکتها فقط به دلیل مشکلات سامانهای بدهکار میشوند، اما این مشکل حل نمیشود.»
گرجی، مدیرعامل گروه ویتانا، درباره مهلت چهارماهه رفع تعهد صادراتی گفت سازمان امور مالیاتی این زمان را مطرح کرده، اما سازمان مالیاتی اعلام کرده تعیین این زمان در اختیار بانک مرکزی است.پاو گفت حل این موضوع میتواند مشکل بسیاری از شرکتها را برطرف کند. گرجی همچنین گفت در واردات، شرکتها با تفاوت نرخ ارز مواجه میشوند و این وضعیت آنها را تحت فشار قرار میدهد.
احسانفر، کارآفرین و مدیرعامل هلدینگ همگامان توسعه سیستان و بلوچستان، گفت: «در گذشته سیاست کشور بر استفاده از ارز حاصل از صادرات استوار بود، اما این سیاست اکنون تغییر کرده است.» او گفت سیستم بانکی میخواهد ارز صادرکننده را ۲۰ درصد پایینتر از قیمت خریداری کند و این روند را نادرست دانست. احسانفر خواستار اصلاح این موضوع شد.
فتحی، کارآفرین و مدیر عامل گروه صنعتی آرتا، گفت: «بخشنامهها و سنگاندازیها زمان تولیدکنندگان را از بین میبرند.» او با اشاره به دوران جنگ گفت در آن دوره خودش در کنار تانکرهای متانول ایستاده بود. پس از جنگ، مسئولان اعلام کردند صادرات متانول متوقف شود و محصول به شرکتهای داخلی اختصاص پیدا کند. فتحی گفت: «تولیدکنندگان پس از آن در تأمین مواد اولیه با مشکل مواجه شدند.» او افزود در دوران جنگ حتی یک نفر را تعدیل نکرد، اما اکنون بخشی از کالا با قیمتی وارد میشود که فروش آن صرفه اقتصادی ندارد.
صحبتهای ريیس هیئتمدیره مجمع کارآفرینان ایران
دیانی، کارآفرین و مدیرعامل گروه صنعتی انتخاب، ارز را یکی از مهمترین مسائل مشترک میان صنعتگران دانست. او گفت: «بخشی از واقعیتهای ارزی باید برای صنعتگران، مردم و جامعه روشن شود تا آنها بتوانند خود را با شرایط هماهنگ کنند.» دیانی تأکید کرد اگر فعال اقتصادی از شرایط ارزی خبر نداشته باشد، ممکن است زیرساخت یک پروژه را ایجاد کند و بعد متوجه شود که امکان تأمین ارز آن وجود ندارد. او یکی از راهبردهای مهم را افزایش بیشترین بازده اقتصادی به ازای هر دلار دانست. دیانی گفت: «رئیس کل بانک مرکزی باید فرمانده اقتصادی این جنگ باشد.» او همچنین خواستار تمرکز بیشتر در تصمیمگیری شد و گفت باید مشخص شود که کشور در شرایط فعلی باید وارد فاز توسعه و افزایش تولید شود یا خیر.
توضیحات معاونان بانک مرکزی
معاونان بانک مرکزی نیز درباره سیاستها و اقدامات این بانک توضیح دادند. ایشان گفتند بانک مرکزی برای تسهیل صادرات تلاش کرده و نرخ توافقی را برای صادرات تنظیم کرده است.
معاونان بانک مرکزی درباره واحدهای ایجادشدهای که ارز دریافت نمیکنند نیز توضیح دادند. به گفته آنان، بانک مرکزی در سیاستهای تجاری وزارتخانهها دخالت نمیکند اما در این زمینه پیشنهاداتی ارائه میدهد. بانک مرکزی همچنین در موضوع تخصیص ارز دخالت مستقیم ندارد.
ایشان درباره مهلت اعتبار تخصیص ارز گفتند یک ماه اعتبار تخصیص ارز کم است، اما مشکل اصلی به متقاضیانی مربوط میشود که در صورت طولانی شدن مدت زمان تخصیص در صف میمانند و نمیتوانند ارز دریافت کنند. بانک مرکزی برای این موضوع گزینهای در سامانه اضافه کرده است تا متقاضی اعلام کند ریال دارد و سپس ارز دریافت کند.
معاونان بانک مرکزی درباره مغایرت سامانه تجارت و بانک مرکزی نیز گفتند این مشکل وجود دارد و بانک مرکزی برای رفع آن تلاش میکند. آنان تأکید کردند واردات در مقابل تعهد صادراتی محدودیتی ندارد. بانک مرکزی برای رفع مشکلات صادرکنندگان در پروندههای مرتبط با دادگاهها نیز تلاش میکند.
بانک مرکزی طی بخشنامهای اختیار این موضوع را به بانکها واگذار کرده تا روند صدور گواهی سرعت بگیرد. آنان گفتند بانک مرکزی برای بانکها استثنایی قائل نشده و همه بانکها گواهی سپرده خاص صادر کردهاند.
معاونان بانک مرکزی در ادامه با اشاره به شرایط خاص کشور گفتند کارآفرینان کار خود را بلدند و دولت باید بنگاهداری را رها کند تا گرهی در کار بنگاهها ایجاد نشود.
همتی: اقتصاد کشور روی دوش بخش خصوصی است
عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، در پایان نشست از کارآفرینان برای طرح مسائل تشکر کرد. او گفت: «ما شکی نداریم که اقتصاد کشور روی دوش شما، بخش خصوصی است و دولت باید تسهیلکننده کار شما باشد.» همتی بانک مرکزی را نیز مسئول تسریع فعالیتهای اقتصادی و کمک به رشد اقتصادی کشور دانست.
او بر گفتوگوی صادقانه با مردم تأکید کرد و گفت: «دولت و حاکمیت برای مدیریت شرایط تلاش میکنند و میخواهند به زندگی مردم کمک کنند.» او در عین حال گفت: «مردم فشار اقتصادی، تورم و شرایط سخت اقتصادی را تحمل میکنند.»
پیشبینی و کنترل شرایط اقتصادی
همتی گفت که در سالهای ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ نیز که شرایط مشابهی وجود داشت و ترامپ رئیسجمهور آمریکا بود، او رئیس کل بانک مرکزی بود. به گفته همتی، در آن دوره نیز بانک مرکزی شرایط را مدیریت کرد و تلاش کرد آینده را پیشبینی کند. او درباره شرایط فعلی گفت بانک مرکزی برای فرآیندهای اقتصادی ارز دارد، اما بودجه کشور کاهش پیدا کرده است.
همتی افزود بانک مرکزی تا جایی که توان دارد به دولت کمک میکند و این شرایط در کشورهای دیگر نیز وجود دارد. رئیس کل بانک مرکزی کنترل تورم را مهمترین وظیفه این بانک دانست. او گفت بانک مرکزی نمیتواند بدون حساب اسکناس چاپ کند و باید به کنترل تورم توجه داشته باشد.
همتی گفت: «بانک مرکزی در بهمنماه شرایط را پیشبینی کرده و ارز را در نقاطی که دشمن از آن اطلاع نداشته باشد، ذخیره کرده است.» او افزود بانک مرکزی تا حد توان خود از کاهش ارزش پول جلوگیری میکند و تأمین و تخصیص ارز را در کشور ادامه خواهد داد.
همتی در ادامه پذیرفت که مقررات زیادی در کشور وجود دارد و این مقررات دست تولیدکنندگان را میبندد. او گفت: «نکات مطرحشده درباره نسبتها، ارز و تسهیلات بانکی مهم هستند و بانک مرکزی آنها را بررسی خواهد کرد.»
همتی درباره ادامه مسیر گفت: «بانک مرکزی ابتدا تلاش میکند شرایط به ثبات برسد و پس از آن مسائل دیگر را اصلاح کند.» او در پایان تأکید کرد موارد مطرحشده از سوی کارآفرینان را پیگیری خواهد کرد و گفت نشست دیگری با آنها برگزار میکند.
