جاده، ریل، دریا؛ پیکر بی‌رمق لجستیک

کارگروه لجستیک مجمع کارآفرینان ایران با حضور مدیران ارشد حمل‌ونقل کشور برگزار شد.

کارگروه لجستیک مجمع کارآفرینان ایران روز سه‌شنبه (۲۴ شهریور ۱۴۰۵) با حضور مدیران ارشد حوزه حمل‌ونقل کشور، نمایندگان شرکت‌های بزرگ و کارآفرینان برگزار شد. در این نشست، چالش‌های حمل‌ونقل ریلی، جاده‌ای و دریایی، مشکلات مرزی، هزینه‌های لجستیک، زیرساخت‌های اطلاعاتی و ضرورت ایجاد یک متولی واحد برای لجستیک کشور بررسی شد.

جبارعلی ذاکری، مدیرعامل شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، رضا اکبری، رئیس سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای کشور، عابدین هادی‌نژاد، مدیرکل بازرگانی داخلی شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، شهریار نقی‌زاده، مدیرکل بازرگانی خارجی شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، محمد شکیبی‌نسب، مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی جمهوری اسلامی ایران، عادل دریسی، معاون امور بندری سازمان بنادر و دریانوردی جمهوری اسلامی ایران، مهدی خضری، معاون حمل‌ونقل جاده‌ای سازمان راهداری، حمزه ذاکری، معاون توسعه فناوری و هوشمندسازی سازمان راهداری و حسن یداللهی، رییس اداره استاندارهای بندری سازمان بنادر و دریانوردی از مهمانان این نشست بودند.

انتخاب هیئت‌رئیسه کارگروه لجستیک

در ابتدای جلسه، هفت نفر برای عضویت در هیئت‌رئیسه کارگروه لجستیک اعلام آمادگی کردند و به معرفی خود پرداختند.

پس از برگزاری انتخابات، سیاوشی نماینده هلدینگ میهن و طبیعت ماکان، آقاجان نماینده شرکت سپاهان باتری و بیرالوند نماینده هلدینگ افرا به‌عنوان اعضای اصلی هیئت‌رئیسه انتخاب شدند. پشنگیان نماینده گروه صنعتی انتخاب و کاکاوند نماینده شرکت شیمیایی بهداش نیز به‌عنوان اعضای علی‌البدل هیئت‌رئیسه انتخاب شدند.

حکمرانی پراکنده؛ یکی از چالش‌های اصلی لجستیک

سیاوشی در ادامه دو مسئله اصلی را مطرح کرد.

او نخست به حکمرانی پراکنده و نبود انسجام در فرآیندهای لجستیکی اشاره کرد. سیاوشی گفت ایران در میان ۱۳۹ کشور، بر اساس گزارش‌های بانک جهانی، در رتبه ۱۲۳ قرار دارد. او این جایگاه را با توجه به شرایط استراتژیک مرزی و لجستیکی کشور نامناسب دانست.

سیاوشی این ضعف را ناشی از بی‌تدبیری و ناکارآمدی در بخش‌های مختلف اجرایی، از جمله وزارت راه و شهرسازی، دانست. به گفته او، این شرایط فشار زیادی به تولیدکنندگان وارد کرده و آن‌ها را در معرض ورشکستگی قرار داده است.

او دومین مسئله را فقدان سامانه‌های اطلاعاتی یکپارچه عنوان کرد. سیاوشی گفت کشور نه‌تنها با کمبود این سامانه‌ها مواجه است، بلکه قطعی سامانه‌ها و استفاده نادرست از آن‌ها نیز مشکلات را بیشتر کرده است.

او تأکید کرد ایران در این زمینه از جهان عقب است و با وجود تعدد سامانه‌ها، این سامانه‌ها با یکدیگر یکپارچه نیستند.

اتصال بندر، ریل، جاده و گمرک به یک زنجیره واحد

بیرالوند، دیگر عضو هیئت‌رئیسه کارگروه لجستیک، محدودیت‌های ناشی از تحریم و محاصره اقتصادی و در عین حال فرصت‌های ژئوپلیتیکی کشور را مطرح کرد.

او پیشنهاد داد مراکز تولید، معادن و انبارهای بزرگ به زنجیره‌هایی متصل شوند که در آن‌ها بندر، ریل، جاده، گمرک، پایانه، انبار و خدمات لجستیکی به‌عنوان یک خدمت واحد به صاحب کالا ارائه شود.

بیرالوند سه معیار مهم در ارتباط با مشتریان را هزینه، زمان و کیفیت دانست و گفت مشکلات موجود باعث شده فعالان اقتصادی در هر سه حوزه با چالش مواجه شوند.

برنامه راه‌آهن برای بازتعریف حمل بار

ذاکری درباره بازتعریف شرایط حمل بار توضیحاتی ارائه کرد. او از فعالان اقتصادی خواست درباره بارهای واردشده از چین و شرایط این بارها اطلاعات ارائه دهند تا راه‌آهن بتواند برنامه‌ریزی را بر اساس نیازهای واقعی انجام دهد.

به گفته ذاکری، اکنون چهار مسیر فعال لجستیکی میان ایران و چین وجود دارد که صف‌ها را به میزان زیادی کوتاه‌تر کرده است.

او گزارشی از قطارهای در حال حرکت و قطارهای در حال بارگیری و همچنین برنامه قطارهای آینده ارائه کرد.

ذاکری همچنین درباره کانتینرهای حامل قیر صادراتی و کنسانتره مس توضیحاتی ارائه داد و گزارشی از ورود و خروج این بارها و هزینه‌های آن‌ها مطرح کرد.

او گفت چهار راهکار مطرح‌شده در بلندمدت قابل اجرا هستند، اما در کوتاه‌مدت امکان اجرای آن‌ها وجود ندارد. ذاکری استفاده از ظرفیت‌هایی را که در کوتاه‌مدت می‌توانند به حل مشکلات کمک کنند، ضروری دانست.

او از فعالان اقتصادی خواست اطلاعات مربوط به ترانزیت و واردات و صادرات را در اختیار راه‌آهن قرار دهند تا از این اطلاعات برای طراحی راهکارهای کوتاه‌مدت استفاده شود.

درخواست اولویت برای حمل ریلی و مشکلات صادرات دریایی

عسگریان، مدیرعامل گروه صنعتی شیشه کاوه، گفت این مجموعه هم صادرات دارد و هم واردات. او افزود شرکت در سال گذشته تمرکز خود را بر حمل ریلی گذاشته، اما همچنان در صف قرار دارد.

عسگریان خواستار قرار گرفتن این مجموعه در اولویت حمل شد. او همچنین به صادرات دریایی و افزایش هزینه‌های آن اشاره کرد و گفت شرایط موجود، امکان استفاده از این شیوه صادرات را کاهش داده است.

ذاکری در پاسخ گفت برای بررسی این موضوع جلسه اختصاصی با شیشه کاوه برگزار می‌کند تا مسئله را پیگیری و حل کند.

چالش‌های هم‌زمان در بندر، جاده و راه‌آهن

فتحی، کارآفرین و بنیان‌گذار گروه صنعتی آرتا، گفت این مجموعه هم‌زمان در حوزه‌های بندری، جاده‌ای و ریلی با مشکل مواجه است. او چالش‌های هر سه حوزه را تشریح کرد.

فتحی همچنین درخواست مجوز حمل‌ونقل برای در اختیار داشتن وسیله نقلیه اختصاصی شرکت را مطرح کرد.

ذاکری در پاسخ گفت هماهنگی‌های لازم برای مسیر مورد نیاز انجام خواهد شد.

ضرورت ایجاد متولی واحد برای لجستیک

پشنگیان، نماینده گروه صنعتی انتخاب و عضو هیئت‌رئیسه کارگروه لجستیک، نبود متولی واحد برای لجستیک را مشکل اصلی کشور دانست.

او درباره چالش‌هایی که از این مسئله ناشی می‌شود توضیح داد و گفت حتی در مواردی که شرکت‌ها مجوزهای لازم را دریافت کرده‌اند، تصمیم‌گیری نهایی انجام نمی‌شود.

پشنگیان تأکید کرد کشور امروز به یک لجستیک ملی نیاز دارد. او پیشنهاد تشکیل کنسرسیوم را مطرح کرد و برای همکاری در این زمینه اعلام آمادگی کرد.

او همچنین بر ضرورت رتبه‌بندی شرکت‌های بزرگ‌مقیاس تأکید کرد تا رفتار و سیاست‌گذاری متناسب با اندازه شرکت‌ها شکل بگیرد.

پشنگیان در ادامه خواستار حل مشکلات حمل‌ونقل میان ایران و ترکیه شد. او گفت ترکیه نباید به‌راحتی وارد بازار ایران شود، در حالی که محدودیت‌ها مانع حضور شرکت‌های ایرانی در ترکیه می‌شود.

او همچنین کمبود شدید راننده را یکی دیگر از مشکلات جدی کشور دانست و گفت ممکن است سال آینده خودرو وجود داشته باشد، اما راننده کافی وجود نداشته باشد.

پشنگیان بر ضرورت اجرای طرح‌های آموزشی، توجه به افزایش سن بازنشستگی و رسیدگی به مسائل بیمه رانندگان تأکید کرد.

ضرورت دسترسی شرکت‌ها به اطلاعات شفاف

حاجی‌آبادی، نماینده هلدینگ صنایع مادیران، گفت این شرکت از خدمات شرکت‌های حمل‌ونقل استفاده می‌کند و ناوگان اختصاصی ندارد.

او بسته‌شدن ناگهانی مرزهای کشورهای همسایه را یکی از مشکلات اصلی دانست و گفت شرکت‌ها نمی‌دانند با بارهای خود چه کنند.

حاجی‌آبادی در ادامه به مشکلات داخلی، بنادر، بارگیری‌های داخلی و مسائل مربوط به امنیت اشاره کرد.

او خواستار ارائه اطلاعات شفاف به شرکت‌ها شد تا فعالان اقتصادی بتوانند بر اساس اطلاعات دقیق برنامه‌ریزی کنند.

سرعت و بهره‌وری؛ چالش اصلی لجستیک

پویان، کارآفرین و بنیان‌گذار شرکت صنعتی فرد ایران، سرعت و بهره‌وری لجستیکی را یکی از مشکلات اصلی دانست. پویان درباره راه‌آهن نیز به ازکارافتادگی و استهلاک بسیاری از واحدها اشاره کرد.

او موضوعاتی مانند کنترل بار، ایمنی و انبارداری را نیز مطرح کرد و تأثیر آن‌ها بر بهره‌وری لجستیک را توضیح داد.

پویان خواستار برگزاری جلسه‌ای با مسئولان مربوطه شد.

چالش حمل ریلی و ارتباط با ترکیه

حسنلو، نماینده گروه کارخنجات شیشه اردکان، درباره مشکلات این مجموعه در حوزه ریلی صحبت کرد.

او گفت راه‌آهن ایران و ترکیه تعامل مناسبی ندارند و شرکت‌های ایرانی در این شرایط قدرت کافی برای پیگیری مسائل خود ندارند.

ذاکری درباره پیگیری‌های انجام‌شده در این زمینه توضیح داد.

حسنلو همچنین درباره واردات ماشین‌آلات و قطعات گفت گزارش‌های موجود با واقعیت همخوانی ندارد و هزینه واردات برای شرکت‌ها بسیار بالا تمام می‌شود.

هزینه و زمان؛ دغدغه حمل دریایی

محمودی نماینده شرکت قالی سلیمان نیز مشکلات کانتینری و دریایی را مطرح کرد. او به هزینه‌های بالای مسیرهای ترکیه و هند و همچنین طولانی شدن زمان رسیدن بار به مشتری اشاره کرد.

محمودی خواستار معرفی یک مسیر جایگزین برای حمل بار شد.

هاشم نماینده شرکت صنایع شیمیایی کیمیاگران امروز نیز درباره مشکلات و افزایش هزینه‌های تولید دارو صحبت کرد.

او درخواست تخصیص مشخص ۱۰۰ واگن در ماه را مطرح کرد و درباره تعیین تکلیف بارهای دریایی توضیح خواست.

هاشم همچنین مشکلات مرزهای کراچی و مرسین، ماندن بارها و افزایش هزینه‌های ناشی از این وضعیت را مطرح کرد.

درخواست تشکیل میز خدمت برای شرکت‌های تولیدی

کاکاوند، نماینده گروه صنعتی بهداش، گفت این مجموعه بارهای زیادی دارد که در مسیرهای مختلف سرگردان هستند.

کاکاوند پیشنهاد کرد در وزارتخانه میز خدمتی تشکیل شود تا شرکت‌ها بتوانند مسائل خود را در یک محل مطرح کنند و درباره نحوه حل آن‌ها به جمع‌بندی برسند.

ذاکری در پاسخ از مسئولان بهداش خواست برای پیگیری تخصیص قطارها مراجعه کنند تا در حد ظرفیت موجود، قطار مورد نیاز آن‌ها تخصیص پیدا کند.

پیشنهاد تشکیل کارگروه مشترک با مجموعه‌های وابسته به وزارت راه

سیاوشی گفت مجمع کارآفرینان ایران در حوزه لجستیک، نماینده متقاضیان ایجاد بستر مناسب لجستیکی است.

او اعلام کرد پیشنهادهای مشخصی برای راه‌آهن ارائه خواهد کرد.

سیاوشی گفت مشکلات لجستیکی به مرحله‌ای رسیده که برخی شرکت‌ها با خطر تعطیلی مواجه شده‌اند. او هزینه‌های حمل‌ونقل جاده‌ای را «ویران‌کننده» توصیف کرد.

او همچنین خواستار تشکیل کارگروه مشترک میان مجمع کارآفرینان ایران و سازمان‌های وابسته به وزارت راه و شهرسازی شد.

اولویت‌بندی برای حفظ تولید و اشتغال

حمیدرضا غزنوی، دبیرکل مجمع کارآفرینان ایران نیز ضمن خوشامدگویی و تشکر از حضور مسئولان و فعالان اقتصادی، به شرایط جدید لجستیکی کشور اشاره کرد.

او گفت حدود ۷۰ درصد راه صادرات کشور که از مسیر جنوب انجام می‌شد، از بین رفته است.

غزنوی تأکید کرد اگر برای این شرایط اولویت‌بندی انجام نشود، ابتدا تولید و سپس اشتغال با مشکل مواجه خواهد شد.

او خواستار محدود شدن کدهای تعرفه و قرار گرفتن خطوط تولید در اولویت شد.

غزنوی همچنین پیشنهاد تشکیل کمیته مشترک با شرکت‌های بزرگ‌مقیاس و پیشران را مطرح کرد.

او بر ضرورت به‌اشتراک‌گذاری مسائل میان فعالان اقتصادی نیز تأکید کرد تا مشکلات با همکاری یکدیگر حل شوند.

پاسخ راه‌آهن به دغدغه‌های فعالان اقتصادی

ذاکری در ادامه درباره موضوعات مطرح‌شده از سوی فعالان اقتصادی توضیح داد.

او درباره درخواست شیشه کاوه بر برگزاری جلسه اختصاصی تأکید کرد.

ذاکری درباره درخواست شرکت آرتا نیز گفت هماهنگی‌های مربوط به مسیر مورد نیاز انجام می‌شود.

او درباره صحبت‌های پشنگیان توضیح داد که برخی مرزها ناگهان با حجم باری بیش از ظرفیت خود مواجه شده‌اند.

ذاکری همچنین گفت موضوع اپراتوری ملی را به‌طور جدی دنبال می‌کند و قصد دارد این طرح را اجرا کند.

او درباره صحبت‌های پویان و استفاده از ظرفیت‌های این مجموعه نیز توضیحاتی ارائه کرد و رسیدگی به مسائل شیشه اردکان را مورد تأکید قرار داد.

ذاکری همچنین گفت کاری که صادرکنندگان امروز انجام می‌دهند، کمتر از نشستن پشت لانچر نیست.

او در پاسخ به درخواست بهداش، بار دیگر بر مراجعه این مجموعه برای کمک به تخصیص قطارها تأکید کرد.

ذاکری اعلام کرد اگر مجمع کارآفرینان ایران همکاری کند، برای تشکیل کمیته مشترک آمادگی دارد و می‌تواند در قالب یک کارگروه مشترک، مسائل را پیگیری کند.

تغییر الگوی لجستیکی کشور و فشار بر ناوگان جاده‌ای

اکبری، رئیس سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای کشور، گفت با وجود از دست رفتن برخی بنادر، فعالیت بار بنادر از نظر تعداد و حجم تفاوت محسوسی با سال گذشته ندارد.

او تأکید کرد از دست رفتن برخی مرزها و بنادر باعث شلوغ شدن سایر مسیرها و تغییر الگوی لجستیکی کشور شده است.

اکبری گفت امروزه نسبت بار به راننده از یک به سه فراتر است.

او افزود از سال ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۴ نزدیک به ۵۰ هزار کامیون به ناوگان اضافه شده است، اما میانگین پیمایش سالانه رانندگان کاهش پیدا کرده است. به گفته او، این موضوع نیز کاهش بهره‌وری را نشان می‌دهد.

اکبری همچنین از افزایش خواب و معطلی رانندگان در پایانه‌ها گفت.

او تأکید کرد سازمان راهداری در داخل کشور با این مسائل دست‌وپنجه نرم می‌کند و مشکلات مرزی نیز در شرایط فعلی به این مسائل اضافه شده‌اند؛ به‌ویژه در مرزهای زمینی که جاده و امکانات لازم را ندارند.

اکبری همچنین به مشکلات ناشی از محاصره و فشار بر مرزهای زمینی اشاره کرد.

او گفت در بازدید از مرزها مشخص شده است که اکوسیستم محلی تلاش می‌کند امور را در همان منطقه مدیریت کند و این وضعیت به فساد در صف‌ها و نوبت‌فروشی منجر می‌شود.

اکبری گفت سازمان راهداری از طریق رایزنی با شرکت‌های خارجی تلاش می‌کند هر دو دسته مشکلات داخلی و خارجی را حل کند.

او به مسائل مطرح‌شده از سوی شرکت‌ها نیز پاسخ داد و در موارد لازم، برگزاری جلسه اختصاصی را پیشنهاد کرد.

اکبری همچنین از شرکت‌های بزرگ‌مقیاس حمایت کرد و گفت این شرکت‌ها باید برای افزایش بهره‌وری و توسعه کشور حرکت کنند.

او توضیح داد بررسی‌های سازمان نشان می‌دهد شرکت‌های بزرگ‌مقیاس در بازارهای کوچک با محدودیت‌هایی از سوی استانداری‌ها مواجه می‌شوند. اکبری گفت سازمان راهداری در این زمینه نامه‌ای به دادستانی ارسال کرده تا این محدودیت‌ها در آن سطح اعمال نشود.

۶۱ میلیون تن کالای اساسی و مواد اولیه وارد کشور شد

یداللهی نیز با اشاره به تجربه جنگ گفت جنگ، با وجود همه مشکلات، تلنگرها و درس‌هایی برای کشور داشته است.

او گفت طی سال جاری و با وجود تعطیلی‌ها، ۶۱ میلیون تن کالای اساسی و مواد اولیه وارد کشور کرده‌ایم.

یداللهی افزود بنادر به‌صورت ۲۴ ساعته فعالیت کرده‌اند و همچنان فعالیت می‌کنند. او گفت در شرایط فعلی تمرکز بر بنادر شمالی بیشتر است.

در پایان نشست، اکبری و همکاران ایشان احکام انتخاب در هیئت‌رئیسه کارگروه لجستیک مجمع کارآفرینان ایران را به اعضای منتخب این هیئت‌رئیسه اعطا کردند.