نشست مشترک پیشرانهای اقتصادی عضو مجمع کارآفرینان ایران با سید جعفر حسینی، رئیس امور آمایش و توسعه منطقهای سازمان مدیریت و برنامهریزی، روز دوشنبه (۱۴۰۵/۷/۶) برگزار شد. در این نشست، برنامه توسعه منطقهای زاگرس، ظرفیتهای سرمایهگذاری در این منطقه و مدل همکاری دولت و بخش خصوصی بررسی شد.
دکتر حسینی در ابتدای نشست، توسعه منطقهای را یکی از محورهای اصلی فعالیت این سازمان دانست و با اشاره به تجربه منطقه مکران گفت الگوی توسعه باید متناسب با ویژگیهای هر منطقه طراحی شود. به گفته او، حتی بخشی از ساختار دستگاههای دولتی نیز باید رویکرد منطقهای پیدا کند.
زاگرس؛ از محرومیتزدایی به توسعه
حسینی با اشاره به تمرکز دو سال اخیر بر منطقه زاگرس گفت نگاه سازمان به این منطقه صرفا محرومیتزدایی نیست، بلکه توسعهای است. او توضیح داد که به دلیل محرومیتهای مضاعف زاگرس، تصمیم گرفتهاند اجرای این رویکرد توسعهای را از مناطق کمتر برخوردار آغاز کنند.
او همچنین بر شناخت ظرفیتهای بخش خصوصی تأکید کرد و گفت دولت به این نتیجه رسیده که مداخله مستقیم دیگر پاسخگوی نیازهای توسعهای نیست. در رویکرد جدید، سرمایهگذاری بخش خصوصی با پشتیبانی دولت دنبال میشود؛ حتی در مناطقی که الزاماً در دسته مناطق محروم قرار نمیگیرند.
حسینی با اشاره به شرایط جنگی و ناترازیهای موجود در کشور گفت بدون مشارکت بخش خصوصی، اجرای بسیاری از برنامههای توسعهای امکانپذیر نیست.
تغییر نگاه دولت به نقش بخش خصوصی
سلطانی، عضو هیئترئیسه مجمع کارآفرینان ایران و کارآفرین و بنیانگذار گروه صنعتی-پژوهشی زر با اشاره به برنامه توسعه زاگرس، این رویکرد را فرصتی برای ورود جدیتر بخش خصوصی به منطقه دانست و گفت دولت و حاکمیت در حال تغییر رویکرد خود نسبت به بخش خصوصی هستند. به گفته او، توجه به سرمایهگذاری در زاگرس میتواند زمینهای برای همکاری تازه میان دولت و فعالان اقتصادی ایجاد کند.
حسینی نیز در ادامه، درباره تغییر نگاه دولت به بخش خصوصی توضیح داد. به گفته او، در گذشته بخش خصوصی بیشتر در نقش پیمانکار در پروژههای دولتی حضور داشت و کمتر بهعنوان سرمایهگذار دیده میشد. تجربههای اخیر نشان داده که این الگو دیگر پاسخگوی نیازهای کشور نیست.
او دو عامل را در شکلگیری این تغییر رویکرد مؤثر دانست. نخست، تربیت گسترده نیروی متخصص و شکلگیری موج استارتاپی در کشور بود؛ زیرا نظام اداری نتوانست از همه ظرفیت نیروی انسانی متخصص استفاده کند. دوم، افزایش توانمندی بخش خصوصی بود که نمونههایی از آن در بازسازی مناطق آسیبدیده در جنگ اخیر دیده شد.
حسینی گفت همکاری با بخش خصوصی میتواند هم هزینه اجرای پروژهها را کاهش دهد و هم زمان اجرای آنها را کوتاهتر کند.
برنامه توسعه زاگرس از زیرساخت تا کسبوکار
در بخش دیگری از نشست، حسینی درباره ضرورت توسعه زاگرس و ظرفیتهای این منطقه توضیح داد. نرخ بالای مهاجرت و بیکاری، تنوع گیاهی، منابع آب و ظرفیتهای اقتصادی از جمله موضوعاتی بود که او در تشریح اهمیت منطقه به آنها اشاره کرد.
او همچنین فهرست شهرستانهای محروم و کمترتوسعهیافته منطقه را ارائه داد و درباره نحوه آغاز برنامه توسعه توضیحاتی ارائه کرد.
حسینی تاکید کرد توسعه منطقهای نباید مجموعهای از پروژههای پراکنده باشد. به گفته او، یکی از مشکلات مناطق محروم این است که زیرساخت ایجاد شده، اما کسبوکار متناسب با آن شکل نگرفته است. به همین دلیل، برنامه جدید تلاش میکند توسعه زیرساخت، سرمایهگذاری و ایجاد کسبوکار را در کنار هم پیش ببرد.
او در ادامه از ظرفیتها و جذابیتهای مناطق مختلف زاگرس گفت و اهداف برنامه را تشریح کرد. ایجاد فرصتهای کارآفرینی، افزایش ماندگاری جمعیت و استفاده از ظرفیتهای بومی از جمله این اهداف است.
در پایان این بخش نیز چارچوب توافق و مدل شراکت راهبردی دولت و بخش خصوصی برای توسعه منطقه زاگرس تشریح شد.
تأمین مالی؛ یکی از دو گلوگاه اصلی سرمایهگذاری
شریفیان، نماینده مجموعه دنیای ماموت، درباره نحوه تأمین مالی پروژههای توسعهای و نقش بانکها در این طرح پرسید.
حسینی دو مسیر اصلی را برای تأمین منابع مطرح کرد: استفاده از ظرفیتهای بودجهای و استفاده از منابع صندوق توسعه ملی. او همچنین بروکراسی و تأمین مالی را دو گلوگاه اصلی سرمایهگذاری دانست و درباره راهکارهای پیشبینیشده برای تأمین منابع توضیح داد.
او تأکید کرد یکی از وظایف دولت، ایجاد زیرساختهایی است که اجرای طرحهای سرمایهگذاری را تسهیل کند.
اماموردی، نماینده شرکت مهندسی الماس هشت بهشت، محدودیت منابع مالی، نبود شبکه بانکی کافی و ریسک بالای سرمایهگذاری در برخی مناطق را از چالشهای اصلی دانست.
او گفت حضور بانکها در این فرایند و طراحی ابزارهایی مانند فکتورینگ میتواند به مدیریت ریسک سرمایهگذاری کمک کند. او پیشنهاد داد بانکها نیز در فرایند طراحی ابزارهای مالی مورد نیاز منطقه حضور داشته باشند.
سرمایهگذار باید بداند کجا وارد شود
حاجیپور، نماینده هلدینگ همگامان توسعه سیستان و بلوچستان، درباره اولویتهای دولت در حوزه آمایش منطقه پرسید و خواست مشخص شود سرمایهگذاران بهتر است روی چه حوزههایی تمرکز کنند.
حسینی در پاسخ گفت سازمان قصد ندارد اولویتهای سرمایهگذاری را به سرمایهگذاران تحمیل کند. نقش دولت در این مدل، کمک به تأمین مالی، ایجاد زیرساخت و کاهش موانع بروکراتیک است.
او بر اهمیت تدوین طرحهای مشخص سرمایهگذاری تأکید کرد و گفت سرمایهگذار باید با یک پروژه روشن و قابل ارزیابی وارد منطقه شود.
لطفی نماینده گروه میراب نیز درباره مشوقهای سرمایهگذاری در زاگرس پرسید. حسینی در پاسخ، درباره مشوقهای مالی، مالیاتی، بیمهای و گمرکی و حدود اختیارات سازمان در این حوزهها توضیح داد.
منطقه آزاد؛ راهحل یا یک تجربه نیازمند بازنگری؟
قاضوی، نماینده گروه صنعتی آذینخودرو، پیشنهاد کرد امکان تبدیل برخی مناطق زاگرس به منطقه آزاد نیز بررسی شود. او با اشاره به تجربه مناطق آزاد، ایجاد رونق اقتصادی را یکی از نتایج این مدل دانست.
حسینی در پاسخ، به تجربههای متفاوت مناطق آزاد اشاره کرد و گفت در کنار نمونههای موفق، مناطقی نیز وجود دارند که با وجود حضور کالاهای لوکس، مردم آن مناطق همچنان با محرومیت مواجهاند. قاضوی نیز در ادامه، پیشنهادهای دیگری برای توسعه منطقه مطرح کرد.
اماموردی نیز ابزارهای دیگری برای تأمین مالی و کاهش ریسک سرمایهگذاری پیشنهاد داد.
در ادامه، حدیثی، نماینده دیگر مجموعه الماس هشت بهشت، درباره فعالیتهای مجموعه الماس هشت بهشت در سمیرم و نیازهای این پروژه توضیحاتی ارائه کرد.
مجمع؛ حلقه اتصال ظرفیتهای بخش خصوصی و برنامه توسعه منطقهای
در پایان نشست، حسینی با اشاره به مباحث مطرحشده از سوی فعالان اقتصادی گفت سازمان منتظر دریافت طرحهای پیشنهادی مجمع برای مشارکت بخش خصوصی در برنامه توسعه زاگرس است.
این نشست، فرصتی برای نزدیکتر شدن نگاه سیاستگذار منطقهای و پیشرانهای اقتصادی بود؛ بهویژه درباره اینکه توسعه مناطق کمتر برخوردار صرفاً با ایجاد زیرساخت اتفاق نمیافتد و به سرمایهگذار، کسبوکار، ابزار مالی و یک مدل مشخص برای همکاری دولت و بخش خصوصی نیاز دارد.
