نشست کارگروه گمرکی مجمع کارآفرینان ایران در تاریخ ۲۸ تیر ۱۴۰۵ برگزار شد. دکتر اعتمادیان، مدیرکل دفتر مدیریت اطلاعات و برنامهریزی گمرک، در این نشست به ارائه «شیوهنامه فعالان اقتصادی برگزیده گمرکی» (AEO) پرداخت. این نشست بستری برای گفتگوی مستقیم میان سیاستگذاران گمرک و تولیدکنندگان ایجاد کرد. در این جلسه، از تشریح ارکان شیوهنامه تا اعتراضات تند کارآفرینان درباره اتهامات قاچاق، بحثهای مفیدی صورت گرفت.
ماهیت و اهداف شیوهنامه AEO
اعتمادیان در این نشست، بخشها و ارکان مختلف شیوهنامه AEO را تشریح کرد. هدف اصلی این طرح، افزایش شفافیت و حمایت از تولید، صادرات و اشتغال است. گمرک طبق این شیوهنامه، شرکتها را بر اساس امتیازات دریافتی در سه سطح رتبهبندی میکند. همچنین گمرک شرکتها را به سه دسته اصلی تقسیم مینماید:
- تولیدی
- بازرگانی
- دانشبنیان
حمایت ویژه از دانشبنیانها
گمرک برای تشویق شرکتهای دانشبنیان، امتیازات ویژهای در نظر گرفته است. این شرکتها در بخش منابع انسانی و سایر موارد، تا یکششم ظرفیت کافیست تا امتیاز دریافت کنند. علاوه بر این، گمرک در حال تدارک مقدمات اضافه کردن شرکتهای انبارداری و حملونقل به این لیست است.
فرآیند انتخاب فعالان برگزیده
یک کمیته تخصصی به ریاست رئیس گمرک کشور، شرکتها را برای ورود به لیست AEO انتخاب میکند. این کمیته پروفایل جامع شرکت را بررسی میکند. این پروفایل شامل مشخصات مدیرعامل، اندازه و قدمت سازمان، سطح تجارت و نوع فعالیت است. همچنین کمیته آخرین وضعیت گمرکی و پروندههای قاچاق شرکت را چک میکند.
معیارهای امتیازدهی و رتبهبندی
گمرک امتیاز شرکتها را بر اساس فرآیندهای مختلف محاسبه میکند. این معیارها شامل موارد زیر هستند:
- سیستم و تعداد منابع انسانی
- حجم صادرات و واردات
- عدم وجود بدهی قطعی و مالیاتی
- وضعیت پروندههای قاچاق یا پولشویی
- نوع سامانهها و تخصصی بودن تعرفه کالا
- بورسی بودن متقاضی و رتبه اعتباری بانک
تمرکز بر تعرفههای تخصصی
گمرک در بررسی پروفایل، به تخصصی بودن تعرفهها اهمیت زیادی میدهد. اگر شرکت (به جز هولدینگها) تعرفههای پراکنده داشته باشد، گمرک او را «ترخیصکار» میشناسد. اما شرکتهای تخصصی، مانند تجهیزات پزشکی، باید فقط در حوزه محصولات خود فعالیت کنند. همچنین گمرک بهزودی ۱۰۰ امتیاز ویژه برای شرکتهای مناطق محروم در نظر خواهد گرفت.
چالش اتهام قاچاق و بیشبود ارزش
فولادی، نماینده گروه صنعتی شیشه کاوه و هیئترئیسه مجمع کارآفرینان ایران، اعتراض تندی را مطرح کرد. وی گفت پروندههای «بیشبود ارزش» را به اشتباه به عنوان قاچاق به تعزیرات میبرند. این موضوع باعث حذف شرکتها از تسهیلات میشود. او تاکید کرد: «ما تولیدکننده هستیم و همان محصول خودمان را میفروشیم. قانون نباید تولیدکننده را با قاچاقچی همردیف کند.»
راهکارهای گمرک برای رفع نگرانیها
اعتمادیان در پاسخ به این نگرانیها، راهکارهای زیر را اعلام کرد:
۱. تعلیق به جای حذف
گمرک در صورت باز بودن پرونده، فعالان برگزیده را حذف نمیکند. گمرک وضعیت شرکت را به حالت تعلیق در میآورد تا تکلیف پرونده مشخص شود.
۲. بررسی نسبت تخلفات
این نهاد نسبت بین پروندهها و کل فعالیت شرکت را بررسی میکند. اگر این نسبت زیر ۵ درصد باشد، گمرک شرکت را تعلیق یا حذف نمیکند.
۳. مدیریت ریسک در تجارت بینالملل
شرکتها با کشورهای چین، روسیه، ارمنستان و اعضای بریکس تجارت میکنند. به همین دلیل، این نهاد باید پروندهها را به صورت عمیق بررسی کند تا ریسکها مدیریت شوند.
۴. حمایت از شرکتهای کوچک (SME)
کمیته در حال تدوین شیوهنامه جدید برای شرکتهای نوپا و کوچک است تا از آنها حمایت کند.
پاسخ به سوالات تخصصی شرکتها
در بخش پایانی نشست، نمایندگان شرکتها سوالات فنی خود را مطرح کردند.
بحث تعرفه قطعات یدکی
اسفندیاری، نماینده شرکت پاکچوب خواست که قطعات یدکی نیز ذیل تعرفه اصلی محصول قرار گیرند. او به نوسانات ارزی اشاره کرد. در مقابل، اعتمادیان توضیح داد که تفکیک تعرفهها، جلوی تخلفات در تعرفههای پراکنده را میگیرد.
سوابق تجاری و تمدید مجوز
در پاسخ به سوال دهلقی، نماینده شرکت توسعه آتیه جنگل جاودانه، اعلام کرد که امکان انتقال تجارب اقتصادی از سوابق حقیقی به حقوقی وجود ندارد. همچنین، با توجه به افزایش تعداد شرکتها، فعلاً نیازی به تمدید مجوز AEO نیست.
رفع تعهد ارزش
ناظری، نماینده شرکت میراب، از طولانی شدن رسیدگی به پروندههای بیشبود ارزش شکایت کرد. دکتر اعتمادیان اطمینان داد که کمیته همیشه با صاحب کالا هماهنگ است. همچنین تلاش میکنند تا شرکتها در دوره تعلیق، از حذف شدن نجات یابند تا مشکل رفع تعهد ارزش حل شود.
