جمعی از کارآفرینان و فعالان اقتصادی صبح سهشنبه (۲۷ مرداد ۱۴۰۵) با سفیر عراق در تهران دیدار کردند.
این نشست در محل سفارت جمهوری عراق برگزار شد و با محوریت توسعه روابط اقتصادی ایران و عراق، بررسی موانع تجارت و سرمایهگذاری و ارائه راهکارهایی برای گسترش همکاریهای بخش خصوصی دو کشور شکل گرفت. در ابتدای این دیدار، یاسر عبدالزهرا الحجاج، سفیر عراق در تهران ضمن خوشامدگویی به مجمع کارآفرینان ایران، بر اهمیت روابط اقتصادی دو کشور تأکید کرد. او با اشاره به اشتراکات فرهنگی، دینی و تاریخی ایران و عراق گفت روابط دو کشور باید بیش از گذشته بر عملگرایی اقتصادی و توسعه همکاریهای تجاری و سرمایهگذاری استوار شود. سفیر عراق همچنین به سفر یک هیئت بلندپایه اقتصادی ایران به عراق اشاره کرد و گفت این هیئت در حال حاضر در عراق حضور دارد و قرار است هفته آینده نیز جلسهای با وزیر اقتصاد عراق برگزار شود.
معرفی کارآفرینان پیشران برای توسعه روابط اقتصادی
حمیدرضا غزنوی، دبیر مجمع کارآفرینان ایران در ابتدای نشست از سفیر عراق برای پذیرش درخواست دیدار مجمع کارآفرینان ایران تشکر کرد و گفت: «این جلسه با هدف معرفی بخشی از کارآفرینان پیشران و پیشکسوت ایرانی برگزار شده است.»
او گفت: «بسیاری از اعضای مجمع سابقه طولانی در تجارت و فعالیت اقتصادی با عراق دارند و میتوانند در توسعه ارتباطات اقتصادی دو کشور نقش مؤثری ایفا کنند.»
غزنوی تأکید کرد هدف مجمع از این دیدار، ایجاد ارتباطات گستردهتر میان کارآفرینان ایرانی و طرفهای عراقی و فراهم کردن زمینه برای توسعه همکاریهای اقتصادی و سرمایهگذاری است.
بهداش؛ از صادرات مواد شوینده تا تولید کاتالیست
عابدی، کارآفرین و رئیس هیئتمدیره شرکت شیمیایی بهداش، در ادامه درباره سابقه فعالیت این مجموعه توضیح داد. او گفت بهداش سابقهای حدود ۶۰ ساله دارد و یکی از نخستین تولیدکنندگان محصولات شوینده در کشور است.
به گفته عابدی، بهداش علاوه بر تولید محصولات شوینده، در زمینه ساخت و تولید ماشینآلات مورد نیاز این صنعت نیز فعالیت میکند. این شرکت مواد اولیه مورد نیاز صنایع شوینده را تأمین میکند و در حوزه طراحی و مهندسی ماشینآلات واحدهای شوینده نیز فعال است.
او همچنین به فعالیت بهداش در حوزه تولید کاتالیست اشاره کرد و گفت این شرکت بیش از ۴۲ واحد تولیدی دارد و انواع مختلفی از کاتالیستها را تولید میکند. بخشی از این محصولات در ایران و عراق مورد استفاده قرار میگیرند.
عابدی درباره کاربرد این کاتالیستها توضیح داد که برخی از آنها برای شکستن مواد سنگین و تبدیل آنها به فرآوردههای مختلف مورد استفاده قرار میگیرند و میتوانند نیاز شرکتها و صنایع مختلف را تأمین کنند.
عبدالزهرا الحجاج درباره روابط تجاری بهداش با عراق پرسید و عابدی در پاسخ گفت: «این شرکت تاکنون در عراق سرمایهگذاری نکرده، اما از دوران صدام تاکنون به عراق صادرات داشته است.»
او همچنین با اشاره به ظرفیت تولید بهداش افزود: «این مجموعه میتواند برخی از نیازهای واحدهای صنعتی عراق را که با کمبود مواجه هستند، تأمین کند.»
عابدی اعلام کرد بهداش در نمایشگاههای عراق حضور دارد و از سفیر دعوت کرد از کارخانه این شرکت در ایران بازدید کند.
سفیر عراق نیز بر ضرورت استمرار چنین جلساتی تأکید کرد . او گفت: «پیگیری مستمر میتواند به نتیجههای عملی منجر شود. اگر این همکاریها به نتایج خوبی برسد، زمینه برگزاری جلسه با نخستوزیر عراق نیز فراهم خواهد شد.»
کاهش تعرفه؛ مطالبه بهداش برای رقابتپذیری کالاهای ایرانی
مهری، مدیرعامل شرکت شیمیایی بهداش، در ادامه درباره موانع صادرات به عراق گفت. او اذعان داشتاین شرکت میتواند برخی محصولات مورد نیاز بازار عراق را با قیمت پایینتر و کیفیت بالاتر تأمین کند. او درخواست کرد تعرفه ۳۰ درصدی که برای برخی محصولات ایرانی در عراق دریافت میشود، کاهش پیدا کند.
سفیر عراق در پاسخ به مطرح شدن بحث نرخ ارز، پرسید با توجه به این شرایط، پیشنهاد بخش خصوصی ایران برای حفظ رقابتپذیری کالاهای ایرانی چیست؟ آیا فعالان اقتصادی همچنان میخواهند با روشهای سنتی تجارت کنند؟
غزنوی در پاسخ گفت: «یکی از مسائل اصلی، تفاوت در دسترسی به ارز است. او گفت عراق به برخی کشورها ارز دولتی اختصاص میدهد، اما چنین امکانی برای فعالان اقتصادی ایرانی وجود ندارد.»
او تأکید کرد اگر قیمت ارز برای همه کشورها یکسان باشد، مسئله قابل مدیریت است. با این حال، دولت عراق میتواند با کاهش تعرفهها مانع افزایش قیمت کالاهای ایرانی برای مصرفکنندگان عراقی شود.
ویتانا؛ چهار مانع اصلی صادرات به عراق
گرجی، نماینده شرکت ویتانا، با اشاره به حجم فعالیت این شرکت در عراق، گفت:« ویتانا سالانه حدود ۵۰ میلیون دلار به عراق صادرات دارد.»
او چهار چالش اصلی فعالیت اقتصادی در عراق را مطرح کرد. نخستین مسئله، تعرفههای وارداتی بود. به گفته گرجی، سطح تعرفهها رقابت شرکتهای ایرانی را دشوار میکند.
دومین چالش، تغییرات سریع قوانین و مقررات است. او گفت گاهی شرکت ایرانی کالا را ارسال میکند و زمانی که کامیون به مرز میرسد، مقررات تغییر کرده است. این تغییرات ناگهانی هزینه و ریسک تجارت را افزایش میدهد.
گرجی سومین موضوع را کیفیت کالاهای ایرانی دانست و گفت محصولات ویتانا در بازارهای مختلف جهان عرضه میشوند و حتی مصرفکنندگان اروپایی و کانادایی نیز آنها را میپسندند. او تأکید کرد کیفیت محصولات ایرانی مسئله اصلی نیست و باید شرایط ارزی به شکلی تنظیم شود که شرکتهای ایرانی بتوانند در بازار عراق رقابت کنند.
او چهارمین چالش را نقلوانتقال بانکی عنوان کرد و گفت این مشکل بیش از ۳۰ سال است که فعالیت تجاری شرکتهای ایرانی با عراق را تحت تأثیر قرار داده است.
نیکران موتور؛ رقابت با کالای چینی قاچاق و غیر استاندارد
غلامی، از سهامداران شرکت نیکران موتور، نیز درباره فعالیت این مجموعه در عراق توضیح داد. او گفت نیکران موتور یکی از سه تولیدکننده بزرگ موتورسیکلت و دوچرخه در ایران است.
به گفته غلامی، این شرکت حدود ۱۰ سال است در عراق فعالیت اقتصادی دارد. این شرکت علاقهمند بوده بخشی از تولید خود را نیز در این کشور انجام دهد، اما محدودیتهای موجود تاکنون اجازه تحقق این هدف را نداده است.
او گفت: «گردش مالی این شرکت بالاست، اما نیکران موتور در بازار عراق با رقیبی جدی به نام کالای چینی غیر استاندارد و قاچاق مواجه است.»
فرزانگان فارس نیکو؛ بلاتکلیفی برای انتقال کارخانه به عراق
فرزام، نماینده هلدینگ فرزانگان فارس نیکو نیز موضوع انتقال کارخانه فورد از ایران به عراق را مطرح کرد.
او گفت: «این شرکت مدتهاست موضوع انتقال کارخانه را پیگیری میکند، اما هنوز پاسخ روشنی درباره تأیید یا رد این طرح دریافت نکرده است.»
او از سفیر خواست برای تعیین تکلیف این موضوع کمک کند و گفت اجرای طرح میتواند فرصتهای شغلی قابل توجهی در عراق ایجاد کند.
پرشیا خودرو؛ پیشنهاد ایجاد خط مونتاژ در عراق
حقیقت، نماینده شرکت پرشیا خودرو نیز با اشاره به مذاکرات متعدد این شرکت با مسئولان عراقی گفت: «این مجموعه چندین بار با وزیر صنایع عراق جلسه داشته است.»
او توضیح داد عراق یک خط مونتاژ در اختیار دارد و پرشیا خودرو پیشنهاد کرده است بخشی از قطعات مورد نیاز این خط را از محصولات تولیدی خود در ایران تأمین کند. همچنین پیشنهاد شده قطعاتی که در ایران وارد میشوند، بهصورت مستقیم از شرکت خارجی به عراق منتقل شوند.
به گفته او، پرشیا خودرو این پیشنهاد را بهصورت مکتوب به وزارت صنایع عراق ارائه کرده است.
میهن؛ توسعه بازار و تولید در جنوب عراق
نیکخواه، نماینده شرکت میهن، گفت: «این مجموعه در جنوب عراق به دنبال توسعه بازار است و حتی سرمایهگذاری برای تولید در این منطقه را نیز بررسی میکند.»
او از سفیر عراق درخواست کرد جلسهای اختصاصی برای بررسی این موضوع برگزار شود تا زمینههای عملی همکاری و سرمایهگذاری مشخص شود.
پتروشیمی پارسیان؛ پیشنهاد سرمایهگذاری در معادن فسفات
عزیزی، نماینده هلدینگ پتروشیمی پارسیان، نیز با اشاره به موقعیت جغرافیایی نزدیک این مجموعه به عراق، گفت: «این شرکت حجم قابل توجهی صادرات محصولات پتروشیمی به عراق دارد.»
او گفت: «پتروشیمی پارسیان چند سال است موضوع سرمایهگذاری در معادن فسفات عراق را دنبال میکند، اما تاکنون پاسخ مشخصی از طرفهای عراقی دریافت نکرده است.»
عزیزی توضیح داد این مجموعه آماده است در این حوزه سرمایهگذاری کند و از فسفات استخراجشده، اسید سولفوریک تولید کند. به گفته او، این طرح میتواند هم نیاز عراق به کود را تأمین کند و هم ارزش افزوده بیشتری برای منابع معدنی ایجاد کند.
او همچنین موضوع توسعه میدانهای نفتی عراق را مطرح کرد عزیزی گفت: «بخش خصوصی ایران نمیداند برای پیگیری چنین پروژههایی باید با کدام نهاد یا مسئول عراقی مذاکره کند.»
عزیزی در پایان خواستار ارائه قوانین و مقررات مرتبط با تجارت با عراق به فعالان اقتصادی ایرانی شد تا شرکتها بتوانند فعالیتهای خود را با آگاهی بیشتری برنامهریزی کنند.
سفیر عراق در پاسخ پیشنهاد کرد هفته آینده جلسهای برگزار شود و مسائل مطرحشده در آن جلسه دستهبندی شوند. او گفت: «برای هر موضوع باید نهاد و بخش مسئول در عراق مشخص شود و رایزن اقتصادی سفارت نیز در این جلسه حضور داشته باشد.»
لزوم رفع تبعیض ارزی میان ایران و دیگر کشورها
ابویی، کارآفرین و بنیانگذار گروه صنعتی فولاد بافق یزد، در بخش دیگری از نشست بر ضرورت رفع تبعیض در روابط اقتصادی ایران و عراق تأکید کرد.
او با اشاره به سخنی از آیتالله سیستانی درباره نقش ایران در حمایت از عراق در دورههای دشوار، گفت روابط دو کشور سابقهای عمیق دارد و ایران در مقاطع حساس در کنار عراق ایستاده است.
ابویی سپس به تفاوت شرایط ارزی برای فعالان اقتصادی ایرانی و تجار برخی کشورهای دیگر اشاره کرد. او پرسید: «چرا تاجر ایرانی در عراق باید شرایط متفاوتی نسبت به تاجر ترکیهای داشته باشد؟»
او گفت فعالان اقتصادی ایران درخواست امتیاز مضاعف ندارند و تنها خواستار رفع تبعیض هستند.
ابویی همچنین موضوع مرز خسروی را مطرح کرد. به گفته او، در این مرز همکاری و همراهی لازم وجود ندارد و در طرف عراق نیز انسدادهایی ایجاد میشود که روند تجارت را مختل میکند.
او خواستار رفع این تبعیضها به حکم روابط و برادری دو کشور شد و تأکید کرد چنین شرایطی شایسته روابط ایران و عراق نیست.
گروه صنعتی انتخاب؛ مشکلات ارزی، بانکی و سرمایهگذاری
نجفی، نماینده گروه صنعتی انتخاب نیز درباره فعالیتهای این مجموعه در عراق توضیح داد. به گفته او، انتخاب در حوزه انبارش و شوروم در عراق فعالیت دارد و برای توسعه حضور خود با چند چالش مواجه است.
نخستین چالش، رقابت با شرکتهای چینی است. او گفت تفاوت در شرایط ارزی باعث میشود شرکتهای ایرانی در رقابت با رقبای چینی متحمل زیان شوند.
او همچنین به رقابت با شرکتهای مصری و اردنی اشاره کرد و گفت تعرفه کالاهای ایرانی در عراق نسبت به این کشورها نیز بالاتر است. اما گروه انتخاب همچنان فعالیت خود را ادامه داده و در بازار مقاومت کرده است.
موضوع دوم به خردهفروشی مربوط میشد. نماینده انتخاب گفت این مجموعه در این بخش نیز فعال است، اما زمانی که واسطهها در قبال فروش به شرکت چک میدهند، سازوکار مطمئنی برای نقد کردن آن وجود ندارد و ارزش پول شرکت در این فرایند کاهش پیدا میکند.
او سومین مسئله را سرمایهگذاری در کارخانههای عراق دانست. به گفته او، انتخاب علاقهمند است برای تولید در عراق سرمایهگذاری کند، اما روند مشخصی برای این کار وجود ندارد و هیچ مرجع مشخصی پاسخگوی درخواستهای شرکت نیست.
سفیر در پاسخ گفت این موضوع را شخصاً پیگیری خواهد کرد و از نماینده انتخاب خواست بخشنامهها یا مقرراتی را که برای شرکت محدودیت ایجاد کردهاند، در اختیار سفارت قرار دهد.
او گفت با در اختیار داشتن جزئیات میتواند موضوع را با نخستوزیر عراق مطرح کند و با اشراف کامل درباره موانع موجود صحبت کند.
نماینده گروه انتخاب در ادامه گفت: «این مجموعه علاقهمند است فروشگاههای زنجیرهای مانند هایپرمارکت نیز در عراق راهاندازی کند، اما برای اجرای این طرح نیز همکاری لازم وجود ندارد.»
سفیر درباره استفاده شرکت از قانون سرمایهگذاری پرسید. نماینده انتخاب پاسخ داد که شرکت تاکنون از این ظرفیت نتیجهای نگرفته و در عمل مرجع مشخصی برای پاسخگویی وجود نداشته است.
تجارت باید به سرمایهگذاری مشترک برسد
احرامیان، نماینده هلدینگ صنعتی فولاد یزد، گفت: « ما مجمع علاقهمند هستیم که مجمع شریک سفارت عراق در توسعه روابط اقتصادی باشد.»
سفیر عراق نیز در پاسخ گفت سفارت، مجمع را شریک معنوی خود میداند و بر استمرار این همکاری تأکید کرد.
احرامیان سپس چند چالش را مطرح کرد. نخستین مسئله، نبود مرجع مشخص برای پاسخگویی به فعالان اقتصادی ایرانی در عراق بود.
او گفت تصمیمات متنوع، پراکنده و گاه متناقض نیز یکی دیگر از مشکلات فعالان اقتصادی است.
احرامیان سومین موضوع را انتقال سرمایه و پول عنوان کرد و گفت این فرایند روند رسمی و بانکی مشخصی ندارد. او پیشنهاد کرد ایران و عراق یک صندوق مشترک سرمایهگذاری ایجاد کنند تا انتقال سرمایه و تأمین مالی پروژههای مشترک از مسیر مشخصی انجام شود.
او همچنین توسعه زیرساختهای لجستیکی را ضروری دانست و به پیشنهاد شرکت میهن برای سرمایهگذاری در این حوزه اشاره کرد.
احرامیان در پایان تأکید کرد روابط اقتصادی ایران و عراق باید از سطح تجارت کالا فراتر رود و به سمت سرمایهگذاریهای مشترک حرکت کند.
تجربه ۲۰ سال سرمایهگذاری در عراق
خانینوذری، مدیرعامل کاله عراق، نیز تجربه این شرکت از فعالیت و سرمایهگذاری در عراق را تشریح کرد.
او گفت: «کاله عراق حدود ۲۰ سال است در این کشور فعالیت میکند و از ظرفیت قانون سرمایهگذاری عراق نیز استفاده کرده است.»
به گفته خانینوذری، کاله عراق اکنون یکی از سه شرکت بزرگ صنعت خود در عراق است و بهعنوان یک شرکت کاملاً عراقی فعالیت میکند. این مجموعه اشتغال قابل توجهی نیز ایجاد کرده است.
او عنوان کرد کاله در چارچوب قانون سرمایهگذاری عراق با هیئت سرمایهگذاری کربلا قرارداد منعقد کرده. با این حال، هنگام وقوع آتشسوزی در مجموعه، هیچ جبران خسارتی دریافت نکرده است. خانینوذری یکی دیگر از مشکلات را واردات مواد اولیه دانست. او گفت با وجود حجم بالای تولید، کاله عراق نمیتواند مواد اولیه را با معافیت وارد کند و گمرکات عراق اجازه استفاده از این معافیت را نمیدهند.
او به تجربه سرمایهگذاری آقای سلیمانی در ایجاد یک پالایشگاه شیر نیز اشاره کرد و گفت این پالایشگاه در خاورمیانه کمنظیر است. اما گاهی بهصورت ناگهانی اعلام میشود یک ماده اولیه، کالای نهایی محسوب میشود و تعرفه آن چند برابر میشود.
خانینوذری افزود: «کاله برای تولید پروتئین نیز سرمایهگذاری قابل توجهی انجام داده است. با این حال، تعرفههایی که به گفته او با هدف ایجاد انحصار اعمال میشوند، قیمت نهایی محصولات را افزایش میدهند و قدرت رقابت شرکت را کاهش میدهند.»
او گفت: «این شرایط در نهایت شرکت را مجبور میکند مواد اولیه را از شرکتهای انحصاری خریداری کند.»
خانینوذری همچنین تأمین آب و برق را یکی دیگر از مشکلات فعالیت صنعتی در عراق عنوان کرد و گفت که شرکتها برای دسترسی پایدار به این زیرساختها با دشواری مواجه هستند.
سفیر عراق: نقشه راه از شما، اقدام از شما
در پایان نشست، سفیر عراق بر ضرورت تبدیل مباحث مطرحشده به برنامهای مشخص تأکید کرد.
او از نمایندگان شرکتها خواست مقررات، بخشنامهها و موانعی را که در مسیر فعالیت آنها قرار دارند، به سفارت ارائه کنند تا موضوعات بر اساس دستگاه و نهاد مسئول دستهبندی شوند.
سفیر همچنین بر استمرار جلسات با مجمع کارآفرینان ایران تأکید کرد. یاسر عبدالزهرا الحجاج گفت: «مسائل مطرحشده باید در جلسات بعدی با حضور رایزن اقتصادی و مسئولان مرتبط دنبال شوند.»
او در پایان گفت: «من با بزرگان خداحافظی نمیکنم.» و تأکید کرد پیگیری موضوعات مطرحشده را ادامه خواهد داد و جلسه دیگری با مجمع برگزار خواهد شد.
پیگیری مطالبات در مجمع کارآفرینان ایران
غزنوی در پایان نشست پیشنهاد کرد مجمع کارآفرینان ایران در هفته آینده جلسهای داخلی برگزار کند. در این جلسه مسائل مطرحشده از سوی اعضا را جمعبندی و نهایی کند تا پیگیری آنها در تعامل با طرف عراقی با انسجام بیشتری انجام شود.
این دیدار مجموعهای از مهمترین مسائل فعالان اقتصادی ایرانی در بازار عراق را از تعرفه و ارز تا نقلوانتقال بانکی، تغییرات مقررات، سرمایهگذاری، تولید مشترک، زیرساختهای لجستیکی و موانع گمرکی دربر گرفت.
