نهمین جلسه از سلسله نشستهای «تجربهنگاریِ حکمرانی اقتصادی» مجمع کارآفرینان ایران، با حضور بهمنی، رئیس کل اسبق بانک مرکزی برگزار شد. وی در این نشست ضمن تشریح خاطرات خود از مدیریت بانک مرکزی در اوج تحریمها، از سیاستهایی مانند خرید صدها تن طلا و پروژه مسکن مهر دفاع کرد و به نقد چالشهای فعلی نظام بانکی و ریشههای تورم پرداخت.
مدیریت تحریم: خرید صدها تن طلا و ۱۰۰ میلیارد دلار اسکناس
بهمنی با اشاره به دوره مسئولیت خود در بانک مرکزی که با تهدید «گزینه نظامی روی میز است» از سوی دولت آمریکا همزمان بود، بر لزوم استقلال کامل این نهاد تأکید کرد و گفت: «بانک مرکزی باید منافع کشور را ببیند و مسئولین را قانع کند که چه چیزی صحیح و به نفع کشور است.»
وی از اقدامات کلیدی آن دوره برای تقویت خزانه کشور پرده برداشت و افزود: «در آن دوره، چند صد تن طلا را بابت مطالباتی که داشتیم خریداری کردیم و به صورت فیزیکی وارد کشور کردیم و خیالمان آسوده شد که خزانه نسبتاً خوبی داریم. از سویی بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار اسکناس نقد را نیز تهیه کردیم.»
رئیس کل اسبق بانک مرکزی دلیل اعلام نشدن میزان دقیق ذخایر را یک استراتژی مدیریتی دانست و گفت: «دشمن اگر بداند که توان شما چیست، براساس آن برای شما برنامهریزی میکند؛ بنابراین هیچگاه اعلام نکردیم چه میزان ذخایر وجود دارد.»
او همچنین اظهارات مبنی بر خالی بودن خزانه در پایان دوره مسئولیتش را رد کرد و گفت: «این موضوع صحت ندارد و خزانه در وضعیت خوبی قرار داشت.»
مسکن مهر افتخار بود؛ کشور مدیر جسور میخواهد
این مقام اسبق بانک مرکزی در دفاع از یکی از پرچالشترین طرحهای اقتصادی دهه هشتاد گفت: «برخی بر این باور هستند که مسکن مهر مصیبت بود، ولی بنده اعلام میکنم که یکی از افتخارات بود.»
او با تمجید از مدیریت طهماسب مظاهری، نیاز کشور در شرایط فعلی را مدیران شجاع دانست و بیان کرد: «ما در دوران تحریم و سختی به مدیران جسور و باجرئت نیاز داریم و نه مدیران محتاط. در شرایط عادی یک مدیر ریسک نمیکند، اما شرایط امروز کشور طلب میکند که یک مدیر ریسک کند.»
نقد نظام بانکی: از عدم نظارت بر تسهیلات تا خصوصیسازی صوری
بهمنی یکی از بزرگترین مشکلات امروز نظام بانکی را عدم کنترل و نظارت بر مصارف تسهیلات بانکی عنوان کرد و اظهار داشت: «تسهیلاتی که پرداخت میشود، نظارتی بر روی آن صورت نمیگیرد که آن پول در کجا هزینه شده است. اگر وارد بازار سفتهبازی شود تقاضای ارز، سکه و طلا را بالا میبرد و اگر به سمت تولید هدایت شود، عرضه را افزایش میدهد، اشتغال ایجاد میکند و در نهایت تورم را کاهش میدهد.»
وی با ذکر خاطرهای از برخورد با تخلفات بانکی در دوره خود گفت: «هیچگاه اجازه پرداخت مستقیم ارز به افراد را ندادم. ارز به بانکها تخصیص مییافت تا به گشایشکنندگان LC پرداخت شود. پس از مدتی با اعزام بازرس مشخص شد بسیاری از بانکها ارز دریافتی را در بازار آزاد فروخته و مستنداتی نداشتند. حدود ۳۲ هزار میلیارد تومان مابهالتفاوت وجود داشت که پس از عدم پرداخت در مهلت مقرر، دستور دادم از حساب بانکها برداشت و به حساب خزانه واریز شود.»
رئیس کل اسبق بانک مرکزی همچنین خصوصیسازی بانکها را «در حد اسم» دانست و افزود: «بسیاری از بانکها به معنای واقعی خصوصی نشدهاند. درست است که بخش بزرگی از سهام در دست مردم است، ولی نماینده دولت با همان حدود ۲۰ درصد سهم عدالت، به دلیل عدم حضور همه سهامداران در مجامع، تمامی اعضای هیئت مدیره و مدیرعامل را انتخاب میکند.»
ریشه تورم و چالش ارز تکنرخی
محمود بهمنی «نقطه آغاز تورم» را عملکرد خود دولت در تدوین بودجه دانست و تشریح کرد: «دولت لایحه بودجه را با درآمدهای غیرقطعی و هزینههای قطعی به مجلس میدهد. نمایندگان نیز هزینهها را افزایش میدهند. در نهایت کسری بودجه به وجود میآید و دولت برای جبران آن به بانکها متوسل و بدهکار میشود.»
او تکنرخی شدن ارز را آرزوی هر مدیر اقتصادی خواند اما تحقق آن را نیازمند پیششرط دانست و گفت: «ابتدا باید ثبات را ایجاد کرد. وقتی نوسانهای بازار تداوم داشته باشد، سرمایهگذار اقدام به سرمایهگذاری نمیکند.»
وی همچنین بر لزوم هماهنگی سیاستهای پولی، مالی و ارزی تأکید کرد و گفت: «اگر نرخ سپردهها ۲۱ درصد است، نباید اجازه داد اوراق مشارکت با سود ۳۰ درصد منتشر شود.»
