در تاریخ ۲۰ آبان ۱۴۰۴، مجمع کارآفرینان ایران میزبان نشستی ویژه با حضور روسای انجمنهای تولیدی کشور بود. در این جلسه که با هدف ایجاد همصدایی و تشریک مساعی میان بدنه تولیدی بخش خصوصی و انجمنهای تولیدی کشور برگزار شد، مدیران ارشد انجمنهای صنایع شیشه، تایر، تجهیزات پزشکی، نساجی، انرژیهای تجدیدپذیر، قطعهسازی و جمعی از کارآفرینان پیشران حضور داشتند.
این نشست در راستای تحقق یک هدف کلان برگزار شد: ایجاد همافزایی میان مجمع کارآفرینان به عنوان یک نهاد فراصنفی و انجمنهای تخصصی به عنوان بازوهای اجرایی و فنی صنایع مختلف کشور. مجمع کارآفرینان ضمن تأکید بر استقلال و احترام به حوزه تخصصی فعالیت هر انجمن، بر این باور است که شرایط کنونی اقتصاد ایران، بیش از هر زمان دیگری، نیازمند اتحاد و انسجام میان تمام فعالان تولیدی است.
بر همین اساس، مجمع ضمن پیگیری مسائل کلان و مشترک تولید از طریق کمیسیونهای تخصصی خود که با دستور رئیسجمهور و در تعامل با ارگانهای دولتی تشکیل شده است، به هیچ عنوان قصد ورود به مسائل صنفی و کارویژههای تخصصی انجمنها را ندارد. بلکه هدف از این هماندیشی، غنیسازی محتوایی و کارشناسیِ مباحث مطرحشده در کمیسیونها با استفاده از دیدگاههای دقیق و میدانی انجمنهاست.
در شرایطی که چالشهای بنیادینی همچون تأمین مالی، ناترازی انرژی و سیاستهای ارزی، کلیتِ بدنه تولید کشور را تحت فشار قرار داده است، این اتحاد میتواند به ارائه راهحلهای جامعتر و اثرگذارتر منجر شود.
گنجی، رئیس انجمن صنعت تایر، کارآفرین و همبنیانگذار گروه صنعتی رازی، در ابتدای نشست با تأکید بر چشمانداز اقتصاد کشور، تنها راهکار مهار تورم و جلوگیری از افزایش نرخ ارز را تغییر رویکرد دولت دانست.
وی اظهار داشت: «از منظر آکادمیک، ما با تحقیقاتی که انجام دادیم به این نتیجه رسیدیم که قیمت ارز در پایان سال افزایش شدید خواهد داشت، مگر آنکه دولت به یک دخالت مثبت تن دهد و آن دخالت، سپردن اوضاع به دست بخش خصوصی برای کنترل تورم است. یکی از ریشههای این معضل، سیاستهای تورمزای بانکهاست و راهکار اساسی این است که کارآفرینان خودشان بانکی برای تأمین مالی تأسیس کنند.»
مهدوی، رئیس انجمن صنایع پتروشیمی، ریشه وضعیت فعلی اقتصاد را در عدم حضور موثر بخش خصوصی در فرایندهای تصمیمسازی دولت دانست و تأکید کرد که تنها راه برونرفت از این شرایط، اتحاد و انسجام تشکلهاست.
وی توضیح داد: «وضعیت به گونهای است که اگر بخش خصوصی و تشکلهای آن متحد نباشند، وضع کشور روزبهروز بدتر میشود. انجمنهای خصوصی باید در کشور قدرت بگیرند؛ این قدرت به معنای کسب اعتبار نزد جامعه و دولت است. اگر حاکمیت با مشورت بخش خصوصی تصمیم بگیرد، از بسیاری از این شوکهای اقتصادی جلوگیری خواهد شد.»
او با انتقاد از رویکرد مداخلهگرایانه دولت در اقتصاد، آن را مانعی بر سر راه تولید دانست و افزود: «دولت توانایی اداره بازارهایی که باید به صورت خودجوش اداره شوند را ندارد و برخی از جراحیهای نادرست دولت در اقتصاد، وضعیت را بدتر کرده است. هرچقدر انجمنها قویتر باشند، نقش بهتری در تصمیمگیریهای حاکمیت خواهند داشت و این نهادهای مردمی نباید پشت درهای بسته بمانند.»
وی در پایان، راهکار عملی را گذار از مرحله نقد به ارائه طرحهای کارشناسیشده دانست و تأکید کرد: «ما باید با کار کارشناسی، برنامههایمان را برای مدیریت اقتصاد به دولت ارائه دهیم، آنها را پیگیری کنیم و تا جایی پیش برویم که در تصمیمگیریها وارد شویم. باید از نظر دادنِ صِرف عبور کرده و کار واقعی برای کشور انجام دهیم.»
مددی، رئیس انجمن انرژیهای تجدیدپذیر، مسئله ناترازی انرژی را یک چالش جدی برای کشور توصیف کرد. او توضیح داد که مصرف انرژی در کشور سالانه ۵ درصد افزایش مییابد و بهینهسازی مصرف، در بهترین حالت تنها ۲ درصد از این نیاز را جبران میکند؛ بنابراین، راهکار اصلی برای عبور از این بحران، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر است.
وی علت اصلی کندی پیشرفت در این حوزه را موانع ساختاری دانست و افزود: «متأسفانه اختاپوس بوروکراسی بر مملکت چنبره زده است و کار آنگونه که باید، پیش نمیرود. نه بانکها همکاری میکنند و نه سایر نهادها.»
مددی با الگوبرداری از مدل حکمرانی انرژی در چین، یک راهکار عملی پیشنهاد کرد و گفت: «ما به کنفدراسیون انرژی چین دسترسی پیدا کردیم. این نهاد به صورت ویژه و فرانهادی، موانع غیرلازم بوروکراسی را برداشته است و انجمنها و اصناف در آن به تصمیمگیری مستقیم در رابطه با مسائل انرژی میپردازند. ما نیز باید طرحی بر مبنای همین الگو ارائه دهیم تا این اختاپوس بوروکراسی را از بین ببریم.»
رئیس انجمن انرژیهای تجدیدپذیر در پایان، چالش دیگر را ناترازیهای مالی و عدم اعتماد عمومی دانست و پرسید: «چرا نباید به مردم این اعتماد را بدهیم که سرمایههای خود را به بانکها بیاورند تا هم سود ببرند و هم ناترازیهای مالی در کشور را از بین ببریم؟ مسئله تأمین مالی باید به صورت جدی حل شود.»
زجاجی، رئیس انجمن صنعت شیشه، اثربخشی تشکلهای خصوصی را مستقیماً به میزان قدرت و نفوذ آنها گره زد و تأکید کرد که انجمنها باید به عنوان بازوی مشورتی حاکمیت عمل کنند.
وی توضیح داد: «انجمنها اگر قدرت نداشته باشند، به درد فعالیت اقتصادی نمیخورند. اعضای این تشکلها نخبگان هر صنعت هستند و دولت باید برای کاری که آنها انجام میدهند ارزش قائل شود و از تخصص آنها به عنوان بازوی مشورتی خود بهره ببرد.»
او با اشاره به اینکه بسیاری از مشکلات ریشه در قوانین کوچک اما دستوپاگیر دارند، افزود: «بسیاری از قوانین هستند که با اصلاحات جزئی میتوانند فعالیتهای اقتصادی را به شدت پیش ببرند. لازم نیست با مسائل بزرگ شروع کنیم؛ حل همین قوانین کوچک میتواند گشایشهای بزرگی ایجاد کند.»
زجاجی در پایان، راهکار عملی را در یک رویکرد گامبهگام و هوشمندانه دانست و تأکید کرد: «ما نباید از ابتدا گامهای بزرگ برداریم. باید با موضوعات عام شروع کنیم تا به تدریج به مباحث فنی برسیم و در این مسیر، حمایت مجمع از انجمنها کاملاً ضروری است.»
امامی رئوف،دبیر انجمن صنایع نساجی، ریشه مشکلات تشکلها را مشترک دانست و مسئله اصلی را دخالت بیش از اندازه دولت در مدیریت منابع و بهویژه نرخگذاری ارز معرفی کرد.
وی برای تشریح این موضوع، به تجربهای در صنعت نساجی اشاره کرد و گفت: «ما زمانی با برگزاری جلسات با معاون اول رئیسجمهور وقت، موفق شدیم واردات رسمی پارچه را کاهش دهیم و از این بابت خوشحال بودیم. اما این اقدام، به شکلگیری یک فساد جدید منجر شد؛ حجم بالایی از پارچه به صورت قاچاق و تحت عنوان «ته لنجی» وارد کشور شد؛ فسادی که حتی خود دولت نیز از آن بیاطلاع بود.»
او این چرخه معیوب را نتیجه مستقیم سیاستهای دولتی دانست و در پایان راهکار را اینگونه خلاصه کرد: «این اتفاقات دلیلی جز دخالت دولت در نرخ ارز و قیمتگذاری ندارد که بازار را به هم میریزد. وظیفه اصلی ما به عنوان تشکل این است که دولت را وادار کنیم صرفاً سیاستگذار بماند و از جایگاه مدیریت اقتصاد خارج شود.»
فتحاللهی، رئیس انجمن علوم و صنایع غذایی، علت اصلی بیماری صنعت را در مدیریت کلان کشور و غیبت بخش خصوصی در فرآیندهای سیاستگذاری دانست.
وی با اشاره به سیاستهای اشتباه در بخش کشاورزی به عنوان یک مثال ملموس، توضیح داد: «به کشاورزان زمین دادند، در ادامه با اعطای وام، این سیاست غلط را ادامه دادند که آن هم به درستی استفاده نشد و در نهایت، این تصمیمات غلط، وضعیت کشاورزی ما را به اینجا رسانده است. این رویکردها قیمت تمامشده را به شدت بالا برده و امکان صادرات را از بین برده است.»
او این سیاستها را عامل اصلی افت شدید قدرت خرید مردم دانست و افزود: «مصرف سرانه گوشت در ایران از ۳۰ کیلوگرم به ۶ کیلوگرم سقوط کرده است. وقتی مصرف گوشت پایین بیاید، مصرف محصولات جانبی مثل رب گوجهفرنگی هم کم میشود. در حال حاضر ظرفیت تولید ما در صنعت غذا ۳ برابر مصرف داخلی است، اما به دلیل قیمت بالا با مشکل جدی فروش مواجهیم.»
فتحاللهی در پایان، راهکار را حضور مستقیم در بدنه تصمیمگیری دولت دانست و تأکید کرد: «ما باید تلاش کنیم تا در دولت یک کرسی بگیریم و نظرات کارشناسی خود را به آنها منتفل کنیم.»
اسفندیاری، رئیس انجمن قطعهسازی، مسئله را نه در جدی گرفته نشدن انجمنها توسط دولت، بلکه در فقدان مهارتهای نوین در خود تشکلها برای اثرگذاری دانست.
وی با تأکید بر اینکه مسئولیت این وضعیت بر عهده خود انجمنهاست، توضیح داد: «اینکه دولت انجمنها را جدی نمیگیرد، یک سوی ماجراست؛ سوی دیگر این است که تشکلها باید حرف زدن و کار کردن را بلد باشند. ما شاهدیم که در همین شرایط، دولت در بسیاری از موارد به دلیل فشار افکار عمومی یا برخی انجمنهای فعال، عقبنشینی کرده است. پس اثرگذاری ممکن است.»
او راهکار اصلی را در مدرنسازی ابزارهای ارتباطی دانست و افزود: «انجمنها برای مؤثر بودن، باید مهارت بسیج منابع و امکانات را بیاموزند و به فضاهای نوین و تکنولوژی (فضای مجازی) نگاه ویژه داشته باشند. دیگر روزنامهها پاسخگوی نیاز ما نیستند و مسئله این است که ما در بسترهای تعاملی نوین حضور نداریم.»
اسفندیاری در پایان پیشنهاد کرد که از تجارب موجود استفاده شود و گفت: «تجارب موفقی در تشکلها وجود دارد. این گفتگوها باید به محلی برای انتقال تجارب موفق و شکستخورده تبدیل شود تا به ارتقای جایگاه همه انجمنهای خصوصی کمک کند.»
دیانی، کارآفرین و بنیانگذار گروه صنعتی انتخاب، با تأکید بر شرایط بحرانی کشور، خواستار کنار گذاشتن تمام تضادهای منافع و تمرکز بر یک اصل واحد یعنی «ایران» شد.
وی وضعیت فعلی را بسیار شکننده توصیف کرد و گفت: «کشور در شرایط سختی قرار دارد و ناکارآمدیهای زیاد، ذات آن را هدف قرار داده است. تضاد منافع باعث میشود ما ایران را فراموش کنیم. اکوسیستم اقتصادی کشور دیگر جانی ندارد و صنعت در سالهای گذشته توان بازسازی خود را از دست داده است.»
دیانی راهکار را در یک اجماع ملی بر سر منافع کشور دانست و تأکید کرد: «فضا طوری است که باید همه چیز را غیر از این اصل که ایران اولویت ماست، کنار بگذاریم. خرد جمعی زمانی کارگر میافتد که همه دست به دست هم بدهند.»
منزوی کارآفرین و بنیانگذار شرکت تولیدی و صنعتی رسول اصفهان (قالی سلیمان)، در جمعبندی مباحث مطرحشده، هدف نهایی از اتحاد کارآفرینان را ایجاد یک «صدای واحد» قدرتمند برای ارائه یک پیام شفاف و استراتژیک به حاکمیت دانست.
او تأکید کرد که این همبستگی، نه برای تقابل، بلکه برای اصلاح و پیشرفت کشور است: «اگر کارآفرینان و انجمنها میخواهند یک صدا باشند و اگر هدفشان این است که ایران درست شود، باید پیامی را به صورت مشترک به دولت منتقل کنند و آن پیام این است که ما باید با دنیا ارتباط برقرار کنیم.»
منزوی با اشاره به لزوم در میان گذاشتن این مطالبه به صورت شفاف با دولت، افزود: «باید این مسئله را بدون رودربایستی با دولت در میان بگذاریم. ما میخواهیم همراه دولت باشیم و این بهترین راه برای همراهی با دولت و بهبود شرایط است.»
