به گزارش گروه رسانه مجمع کارآفرینان ایران، فعالان ارشد، صنعتگران و دغدغهمندان حوزه صنعت نساجی صبح چهارشنبه (۲۷ خرداد ۱۴۰۵) در دور جدید جلسات تخصصی خود، به بررسی جامع، ساختاریافته و بیپرده چالشهای کلان این بخش پیشران پرداختند.
در این نشست که با تمرکز بر عبور از بنبستهای بوروکراتیک و ناهماهنگیهای نهادی برگزار شد، پدیده ویرانگر قاچاق کالای آماده، بحران فرسایشی تخصیص ارز در زمانهای طلایی خرید مواد اولیه و لزوم دستیابی به یک «تمرکز اقتصادی در مجموعه نظام» مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت و در نهایت، نقشه راه و پیشنهادات عملیاتی صنف تدوین شد.
انتقاد از ناکارآمدی نهادهای غیرتخصصی در حل گرههای صنعتی
در ابتدای این نشست، حمیدرضا غزنوی دبیرکل مجمع کارآفرینان ایران با کالبدشکافی تلاشهای پیشین برای حل مشکلات صنعت نساجی اظهار داشت که پس از استخراج ۷ الی ۸ مسئله کلیدی صنعت و تدوین راهکارهای مرتبط، در دورهای کارآمدی شورای امنیت برای حل این معضلات مورد آزمایش قرار گرفت. با این حال، ارزیابیها نشان داد که این شورا جایگاه و ابزار مناسبی برای حل مشکلات ساختاری و تولیدی ندارد؛ چرا که نه مسئولان قبلی و نه فعلی در این بستر پتانسیل اجرایی لازم را برای غلبه بر این موانع نداشتهاند.
وی در این رابطه تأکید کرد:« اگر بتوانیم با هماهنگی، حتی یک مورد از گرهها را باز کنیم، باید کل صنعت را مجدداً مورد بررسی قرار دهیم تا مسیر اصولی آن کشف شود. هدف غایی ما، یافتن و ایجاد یک «تمرکز اقتصادی در مجموعه نظام» است. ما در موضوع تدوین سیاستهای صنعتی، مشتاقانه علاقهمند به مشارکت با خودِ صنایع هستیم تا با همفکری یکدیگر، نقشه راهی جامع استخراج کرده و آن را به سیاستگذاران اقتصادی کشور ارائه دهیم.»
مرور پنج چالش بنیادین؛ از تاراج قاچاق تا از دست رفتن زمان طلایی تأمین پنبه
در ادامه این نشست، فعالان حوزه تولید و اعضای انجمن کارآفرینان به تشریح ۵ چالش اصلی که در جلسات کارشناسی گذشته روی آنها به جمعبندی رسیده بودند، پرداختند.
تولیدکنندگان حاضر در نشست تأکیک کردند که مخربترین چالش کنونی، ورود بیرویه لباسهای آماده قاچاق به کشور است. این پدیده به دلیل خروج کل زنجیره ارزش از فرآیند تولید، تمامی لایههای صنعت نساجی را به مرز نابودی کشانده است. علاوه بر قاچاق رسمی، واردات انبوه از منابع غیررسمی و بازارچههای مرزی در کنار صدور مجوز برای واردات الیاف فراتر از نیاز واقعی کشور، عملاً توازن بازار داخلی را برهم زده است.
خسارت یک میلیارد دلاری کولهبری و تهلنجی
بر اساس آمارهای ارائهشده در نشست، پدیده کولهبری و تهلنجی سالانه بالغ بر یک میلیارد دلار هزینه و خسارت به اقتصاد کشور تحمیل میکند؛ منابع عظیمی که اگر به سمت نوسازی ماشینآلات نساجی هدایت میشد، تحولی چشمگیر در ارتقای تکنولوژیک، بهرهوری و اشتغالزایی پایدار ایجاد میکرد.
یکی از فعالان این صنعت با بیان اینکه صنعت نساجی ترکیه به دلیل افزایش هزینههای تولید در حال از میان رفتن است و در نمایشگاه اخیر ماشینآلات سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ خود را برای فروش عرضه کرده است که فرصتی استثنایی برای نوسازی خطوط تولید ایران محسوب میشود هشدارداد:«سیستم بوروکراتیک داخلی در بخش تأمین مواد اولیه بهقدری کند حرکت میکند که کارخانجات زمان طلایی خرید را به کل از دست میدهند.»
او همچنین گفت:«به عنوان نمونه، در فصل جهانی خرید پنبه، عدم تخصیص به موقع ارز باعث از دست رفتن فرصتها شده و در نتیجه کارخانهداران به دلیل تصمیمگیریهای بیرونی و سلب اختیارات، جرات و انگیزه توسعه را از دست دادهاند.»
در بخش دیگری از نشست، به اظهارات ناامیدکننده مسئول مسئولان بانک مرکزی در جلسات گذشته اشاره شد که صراحتاً از نبود زمان برای تخصیص ارز سخن گفته بودند. فعالان صنعت اعلام کردند که بسیاری از واحدهای تولیدی با وجود داشتن اولویت رسمی، بیش از یک سال است که در صف تخصیص ارز معطل ماندهاند. این چالش در کنار موانع صادراتی، بازارهای سنتی ایران در حوزه کشورهای حاشیه خلیج فارس را با چالش جدی روبرو کرده است.
بستههای پیشنهادی فعالان صنعت؛ نقشه راه کوتاهمدت و میانمدت
صنعتگران جهت برونرفت از وضعیت موجود، پیشنهادات مشخصی را در بازههای زمانی ۳ ماهه (تا پایان تابستان) و ۶ ماهه (تا پایان سال) تدوین کردند. این پیشنهادات با توجه به تحرکات منطقهای از جمله تلاش پاکستان برای دستیابی به تعرفه صفر تجاری با ایران در حوزه پوشاک و پارچه، از اهمیت حیاتی برخوردار است.
صنعتگران همچنین خواستار این موضوع شدند که، پتروشیمی تندگویان به عنوان تامین کننده چیپس پلی استر به صورت شفاف میزان توانایی عرضه خود را تا پایان تابستان و پایان سال اعلام کند. در صورت عدم کفایت عرضه داخلی، وزارت صمت باید فوراً فرآیند واردات این ماده اولیه کلیدی را تسهیل نماید. اتخاذ سیاست تفکیکی در حوزه ارز، به گونهای که تخصیص ارز برای واردات پنبه (به عنوان ماده اولیه کاملاً خام) به صورت نامحدود و برای نخ به صورت محدود و کنترلشده تنظیم شود تا از صنایع داخلی حمایت گردد از دیگر موارد مطرح شده در نشست اعضای صنعت نساجی در مجمع کارآفرینان ایران بود.
اعضا همچنین توافق کردند که با توجه به عدم شفافیت و تخصیصهای اشتباهی که تا کنون رخ داده است، تشکیل یک کمیته مشترک با حضور نمایندگان واقعی صنعت نساجی جهت نظارت و هدایت دقیق فرآیند تخصیص ارز الزامی است.
فعالان صنعت نساجی در پایان این نشست تأکید کردند که عبور از چالش عدم شفافیت و اصلاح رفتارهای سلیقهای در تخصیصها، تنها از طریق سپردن امور به دست تشکلهای تخصصی و ایجاد ساختار نظارتی مشترک امکانپذیر است. این سند خروجی، به عنوان مطالبات صنف، در جلسات آتی با انجمن کارآفرینان و متولیان اقتصادی دولت مبنای چانهزنیهای قانونی قرار خواهد گرفت.
