نشست مشترک کارگروه گمرکی مجمع کارآفرینان ایران، عصر روز (سهشنبه ۱۹ خرداد ۱۴۰۵) با حضور علیاکبر شامانی (سرپرست امور گمرکی جمهوری اسلامی ایران)، محمدعلی دهقان دهنوی (رئیس سازمان توسعه تجارت) و ابراهیم نقدی (معاون حقوقی و نظارت گمرک) برگزار شد. در این جلسه، اعضای کارگروه به بیان مسائل و دغدغههای بخش صنعت و تولید در ارتباط با گمرک و حوزه تجارت بینالملل پرداختند.
به گزارش گروه رسانه مجمع کارآفرینان ایران، در بخشی از این نشست، حمیدرضا غزنوی، دبیرکل مجمع کارآفرینان ایران با توجه به معضلات ارزی و گمرکی تولید گفت: «یک زمانی همه میگفتند آب هست ولی کم است و اکنون این نکته درباره مسئله ارز صادق است.»
به گفته دبیرکل مجمع کارآفرینان ایران، مدیرانی که از صنایع پیشران در این نشست حضور دارند، از لایقترین و کاربلدترین مدیران کشور هستند؛ بنابراین استفاده از نظرات آنها در جهت رفع موانع بازرگانی، حتماً سودمند است. البته نکته قابلتوجه این است که گاهی خود شرکتها از بعضی مزیتها مانند ثبت شرکت به عنوان فعال اقتصادی در گمرک بیخبر هستند، اما ما نهایت تلاشمان را در جهت آگاهیبخشی و تسهیل استفاده از این امتیازات به کار خواهیم برد. غزنوی ابراز امیدواری کرد که با برنامهریزی برای تشکیل یک کمیته مشترک میان گمرک، سازمان توسعه تجارت و اعضای مجمع، هرچه سریعتر مسائل اصلی استخراج شده و در جهت رفع آنها، همکاری لازم صورت بگیرد.
رمزگشایی گمرک از یک تجربه موفق در شرایط بحران
در ادامه این نشست، علیاکبر شامانی، سرپرست امور گمرکی جمهوری اسلامی ایران پس از استماع مسائل کارآفرینان و شرکتها، مهمترین بخش از اظهارات خود را به معضلات بروکراتیک حل مسائل تولید اختصاص داد و گفت: «بهتر است مرور کنیم که در دو جنگ اخیر چه اتفاقی افتاد؟!»
شامانی گفت: در ادارهجات هیچ اربابرجوعی نداشتیم اما کار خیلی خوب جلو میرفت و ای کاش همیشه رویهها به همین شکل انجام میشد. دلیل این اتفاق این بود که ارتباطات بینسازمانی سریعتر حاصل میشد و تلفن جای مکاتبات را گرفته بود. به گفته سرپرست امور گمرکی جمهوری اسلامی ایران، از دیگر اتفاقات مثبت در دو جنگ اخیر این بود که فرآیند کالا به عنوان گروگان، از زیر مقررات زائد ارزی خارج شد؛ زیرا ضروری بود که سریعاً در اختیار خطوط تولید قرار بگیرد و بعد از آن نیز امکان تسویههای ارزی وجود داشت. به گفته شامانی، این سلسله اقدامات نیاز به اراده جمعی داشته و دارد و شما نیز باید مکرراً اینها را درخواست کنید تا تجارت به روند و فرآیندهای خودش بازگردد. سرپرست امور گمرکی تصریح کرد: ما آمادگی داریم که درباره ظرفیتهای موجود در بحث گمرک، نشست آموزشی با کارآفرینان برگزار کنیم.
بنبست پیشنیازهای ارزی و راهکار کریدورهای جایگزین
در ادامه این نشست، محمدعلی دهقان دهنوی، رئیس سازمان توسعه تجارت، با ذکر چالشهای گره خوردن مسئله تجارت و ارز، اضافه کرد: «نکاتی که دوستان مطرح کردند، نکات بسیار مهم و درستی بود. همه ما میدانیم که تحت تاثیر جنگ، صنایع پتروشیمی که ارزآوری قابلتوجهی برای کشور داشتند، با مشکل روبهرو شدند. علاوه بر این، معضلات لجستیکی و عدم استفاده از گمرکهای جنوب، از جمله موانعی است که تنها یک راه روبهروی پای ما میگذارد و آن این است که باید بتوانیم با منابع محدودتر، تولید را مدیریت کنیم. محدودیتهای ارزی امسال، قطعاً بیشتر از سال گذشته است و این نکته بر کسی پوشیده نیست، اما هر تهدیدی میتواند فرصتهای جدیدی را نیز روبهروی ما قرار دهد؛ از جمله اینکه در غیاب گمرکات جنوب، به کریدورهای دیگر کشور توجه کنیم. ما همواره در سازمان توسعه تجارت، تنها یک هدف داشتهایم و آن این بوده است که موانع و مسائلی که مخل تولید است را برطرف کنیم.»
رئیس سازمان توسعه تجارت گفت: «یک مشکل اساسی که تجارت سالها با آن درگیر است، این است که تجارت، گروگان مسئله ارز شده است. جریان کالا در گمرکات پیشنیاز ارزی دارد و تا مشکلات ارزی کالاها برطرف نشود، امکان ترخیص و جابهجایی کالا وجود ندارد. همچنین درباره اولویتبندیهای ما در مورد کالاها سوءتفاهمی پیش آمده که بهتر است حل شود؛ ما چیزی تحت عنوان کالای غیرضروری در کشور نداریم اما تلاش میکنیم در شرایط حساس، کالاهای حیاتی را در اولویت قرار دهیم.»
به گفته دهقان دهنوی، مسئله دیگری که به شدت ضروری است و سازمان توسعه تجارت هم در تلاش برای زمینهسازی آن است، تسهیل در فرآیند ورود موقت کالا و مواد اولیه است؛ به این صورت که مواد اولیه ترخیص شود، تولید صورت بگیرد و پس از تولید، پرداخت یا تهاتر انجام گردد. با این کار چرخهی تولید در کشور به خاطر نبود ماده اولیه از کار نخواهد افتاد. دهقان دهنوی گفت: در نهایت امیدواریم بتوانیم فرآیندهای تسهیل تجارت را به نحوی پیگیری کنیم که نیاز به رفتوآمدهای مکرر شما دوستان و درگیری بروکراتیک در ادارهجات ایجاد نشود.
گام ملی برای حبسزدایی از کالاهای بلوکهشده در گمرک
در ادامه این نشست، ابراهیم نقدی، معاون حقوقی و نظارت گمرک با اعلام تشکیل کمیته تسهیل فرآیندهای تولید در سطح ملی، اضافه کرد: «ما در مجموع دو کلانمسئله در زمینه ترخیص کالا داریم: یکی اینکه کالا در صورت کوچکترین مقررات ارزی و گمرکی حبس میشود و دو اینکه اکثر وصولیها را به زمان ترخیص اختصاص دادهایم، در صورتی که میشود بعد از ترخیص کالا، تسویه صورت بگیرد.»
معاون حقوقی و نظارت گمرک تاکید کرد گمرک در جنگ اخیر، در حوزه ترانزیت روانسازیهای زیادی انجام داده و خیلی از جرایم و مقررات سابق را لغو کرده است. وی افزود: در این مدت ساخت انبار اختصاصی را تعریف کردیم تا تولیدکنندگان کالای خود را در کنار کارخانجات نگهداری کنند. در نهایت اما همانطور که آقای غزنوی نیز گفتند، تولیدکنندگان گاهی از برخی مزایایی که در گمرک وجود دارد، بیخبر هستند.
پیش از اظهارات دکتر شامانی، معاون امور گمرک ایران، چند تن از کارآفرینان و فعالان بخش خصوصی به بیان مسائل و مشکلات خود در موضوعات گمرکی پرداختند.
از نقص سامانهها تا تعزیراتی شدن پروندههای تولید
عسگریان با بیان اینکه پیشتر اعلام شده بود ضمانتنامهها تا اردیبهشتماه تمدید شوند، گفت: با وجود تمدید ضمانتنامهها، گمرک در حال اخذ جرایم از شرکتها است. وی خواستار توجه معاونت گمرک ایران به این موضوع شد. او همچنین با اشاره به اینکه سامانه جامع تجارت تنها شاخص وزن را مورد سنجش قرار میدهد، در حالی که شاخصهای دیگری مانند شاخه، عدد یا سِت نیز مورد استفاده هستند، افزود: نبود این شاخصها در سامانه باعث میشود که در نهایت، پرونده شرکتها به تعزیرات ارجاع داده شود.
در ادامه، خانم خیری نیز به بیان برخی از مسائل گمرکی از سوی شرکتها پرداخت. وی با اشاره به اینکه در شرایط فعلی گمرکات زمینی فعال شدهاند، به تشریح برخی از مشکلات گمرک بازرگان و اینچهبرون پرداخت و گفت: این گمرکات با توجه به وضعیت فعلی کشور باید سریعاً توسعه داده شوند. ضمن اینکه در مرز بازرگان هم مشکلات فراوانی با کشور ترکیه داریم و در حال حاضر، حداقل ۲۲ روز طول میکشد تا یک کامیون وارد خاک ایران شود.
سپس آقای شیران از شرکت رایزکو، از معاون گمرک خواست تا در لیست ۴۰۴ بازنگری شده و این لیست به لیست ۴۰۵ اضافه شود. او همچنین از اینکه در گمرک بدون استناد قانونی ظنِ «بیشبود ارزش» میزنند، ابراز نارضایتی کرد و گفت: در این شرایط مجبور میشویم بعد از مواجهه با مشکلات فراوان، بار را تخلیه کنیم. وی افزود: وقتی بار ما دو ماه در گمرک میماند، گمرک آن را متروکه اعلام میکند؛ در حالی که در وضعیت فعلی چه کسی میتواند دو ماهه بار خود را ترخیص کند؟ بنابراین باید حداقل دو تا چهار ماه به این مهلت زمانی اضافه شود.
اعتراض به تورم قوانین و فرسودگی سرمایههای انسانی
در ادامه این نشست، آقای رجالی، کارآفرین شرکت ظریفمصور، با بیان اینکه با سادهترین مسائل در این کشور به پیچیدهترین شکل برخورد میشود، گفت: وقت زیادی از کارآفرینان و تولیدکنندگان به دلیل بخشنامهها و تورم قوانین گرفته میشود. همانطور که نشان دادیم در این چند ماه میشود کشور را با دستورات فوری اداره کرد، از این به بعد نیز باید قوانین و بخشنامههای دستوپاگیر را کنار بگذاریم.
کارآفرین شرکت جهانآرا نیز ضمن تأیید مسائلی که حاضران در این نشست پیشتر بر آن تأکید کرده بودند، اضافه کرد: الان به وضعیتی رسیدهایم که مواد اولیه مورد نیاز تولیدکننده داخلی را صادر میکنیم، اما اجازه صادرات محصول نهایی را نمیدهند!
آقای میرزااحمدی از سپاهانباتری نیز با بیان اینکه نیروهای اجرایی در گمرک ایران به حالت فرسودگی و اشباع رسیدهاند، خواستار اصلاح فرآیندها شد و گفت: بهتر است فرآیندهای حوزه تجارت بینالملل را اصلاح کنیم، چون مدیران و کارمندان اجرایی دیگر بیش از این ظرفیت و کشش چنین بار سنگینی را ندارند. او خاطرنشان کرد: تجارت بینالملل در ایران به جای اصلاح فرآیندها، بار مسئولیت و شغلی منابع انسانیاش را سنگینتر کرده است.
ترکیب جدید هیئترئیسه کارگروه گمرکی مجمع کارآفرینان مشخص شد
ناگفته نماند که پیش از شروع نشست مشترک کارگروه گمرکی مجمع کارآفرینان با رئیس سازمان توسعه تجارت و مدیران گمرکی، اعضای کارگروه، هیئت رئیسه جدید خود را انتخاب کردند. به این ترتیب آقای فولادی نماینده گروه شیشه و بلور کاوه، خانم خیری نماینده شرکت کولرهوایی آبان و خانم افشار نماینده گروه زر به عنوان اعضای اصلی هیئت رییسه توسط اعضای کارگروه انتخاب شدند. همچنین آقایان قاسمی شیران نماینده شرکت رایزکو و صادقی نماینده گروه انتخاب به عنوان اعضای علیالبدل مشخص شدند.
پس از پایان نشست، با ایجاد میزهای تخصصی، نمایندگان بنگاهها مسائل خود را به صورت خصوصی با مسئولین گمرک جمهوری اسلامی و سازمان توسعه تجارت مطرح کردند.
